Genelde yeni yetme firmaların sloganı olarak pek iş gören, pek mühim, pek dolu bir kelime olarak algılanır ancak içi epey boştur bu kelimenin. Çünkü imkansız diye bir şey her zaman vardır, zira sadece zaman almaz. Yatırım gücü, emek, ileri görüşlülük ve şans gibi bir çok faktörü de gerektirir İmkansız denenleri başarmak.

İnternet üzerinden para kazanmak da imkansız değildir. Tabii ne kadar kazanmak istediğinize bağlı bu durum. Eğer bir ek gelir peşindeyseniz belki, ancak hayatınızı idame ettirmek, sigortanızı ödemek, arabanızı yenilemek, kira derdinden kurtulup ev satın almak istiyorsanız işte o zaman İMKANSIZLIĞIN bahsettiğim faktörleri ile karşı karşıyasınız demektir.

Bir internet sitesi açmak dert değil günümüzde, gidin wordpress.com veya blogspot.com adreslerine alın kullanıcı adı ve şifrenizi ve yazmaya başlayın. Sorun yazdıklarınızın ne derecede tanınacağı, ne gibi bir ziyaretçi akınına uğrayacağı, yani sitenizin ne derecede başarılı olacağıdır. En ufak ücretsiz site için bile trafik elde etmeniz bir masraf çıkartacaktır önünüze. En iptidai, ve klasik yöntem ile gidersiniz r10 gibi sitelere backlink alımı yapar sitenizin bir nebze sıralamalarda yükselmesini sağlarsınız. Tabii bu sitenize günde en az 5 adet özgün içerik kazandırmanız, ve bu içeriğin de insanları cezbedecek konular olmasını sağlamanız gerekmektedir. Burada şu faktörü unutmamak lazım. Sizin için çok önemli olan “piyasaya yeni sürülmüş bir monitör” genel anlamda hiç de ırgalanmayan bir konu olabilir. Bu da işin içine bir nebze sosyal mühendislik katmanız gerekliliğini açıklar.

Daha genel olarak işi ele alırsak, Paid to Click,  Paid to Read, Paid Surveys, Paid To Sign Up, Paid to Upload & Paid to Share, Paid to Promote, Paid to Surf & Auto Surf gibi yollarla para kazanmak oldukça emek isteyen işlerdir. Her ne kadar “oturduğum yerden kazanırım” şeklinde işe baksanız da işin rengi bu derecede pembe olmamaktadır. Bu kelimelerin anlamı nedir derseniz şöyle özetleyeyim size.

Paid to Click : Site üzerinden bir linke ziyaretçinin tıklaması başına para kazanmanızı sağlayan yöntemdir.
Paid to Read : Site içinden ulaşılabilen veya belirttiğiniz e-posta adresine gönderilen reklam postalarını okuyarak para kazanabileceğiniz sistemlerdir.
Paid Surveys : Paralı anket siteleri, doldurduğunuz veya doldurttuğunuz anket başına size belirli bir ücret ödeyen sitelerdir.
Paid to Sign Up : Getirdiğiniz üye başına para kazandıran sitelerdir.
Paid to Upload & Paid to Share : Bu sitelere yüklediğiniz dosyalar başkaları tarafından indirildiğinde veya izlendiğinde kredi ve/veya para kazanabilirsiniz.
Paid to Promote : Yaptığınız tanıtım başına para kazandıran sitelerdir.
Paid to Surf & Auto Surf : Bir program veya tarayıcınıza kurulan özel bir eklenti aracılığıyla internette gezinirken reklamların gösterildiği sistemdir.

Her sistemde de genel kural kumarhane mantığının aynısıdır. “Kasa her zaman kazanır.” Başlangıç seviyesindeyseniz, 0,01 $ gibi rakamları kazanmak için sitelerinizi pop-up reklamlar, porno linkler, oyun sitesi animasyonları ile doldururken aylarca uğraşır ve elde edeceğiniz maksimum getiri 100 $ gibi rakamlarla sınırlı kalır. Tabii harcadığınız emeğin karşılığı mıdır o da ayrı bir soru.

Sen yapıyor musun bu işi derseniz, evet yapıyorum. Hem link tarlası olarak kullandığım, hem de reklam yayınına yarayan irili ufaklı internet sitelerim var. Bu sitelerin hiçbirisi Türkçe değil, ve çeşitli dillerde bilgiler sunan bloglar olarak işlev görüyorlar. Dahası ziyaretçiler bu bloglardaki bilgilerden faydalanırken, konu ile ilgili ürünleri Amazon ve EBay gibi sistemler üzerinden satın alabiliyorlar.

Getirisi ne kadar derseniz, arabamın masraflarını, evimin faturalarını bana ödetebiliyor. Yani bir ek gelir oluşturuyor. Fakat asıl unsur “bir site haricinde” asla kendi sitelerime bulaştırmamam. Zira kendi firmamın kurumsal internet sitesinde Google Adwords ilanlarının bile yayınlanması siteyi ciddiyetten uzaklaştırıyor gibime geliyor. Şahsi görüştür, katılmayanlara da eyvallah derim.

İnternet üzerinden para kazanmanın temel iki yolu ne yazık ki hala pornografi ve bahis işlerinden geçmekte. Tabii sitenize bu tür sitelerin reklamlarını alarak değil. Bu tür reklamları almanızla düştüğünüz hal, o sitelerde yayınlanan bayanların başına gelenlerle neredeyse aynı olur reklam yayınlayıp para kazanmayı beklerseniz.

Gerçekten para kazanmak için, gerçekten yatırım yapmanız gerekir. Bu yatırım sadece para ile sınırlı değildir. Fikirler de yatırımdır. Bugün etohum gibi bazı oluşumlar bu fikirlerinizi gerçek hayata taşımanıza yardım ediyorsa, bilgi ve planlama işin diğer bir yatırımı olarak ortaya çıkmaktadır. İş sadece bir alışveriş sitesi açıp arkanıza yaslanmak değil, bu alışveriş sitesinin kargı takibinden, müşteri hizmetlerine kadar ciddi ve profesyonel bir kadro bulundurmanızı da sağlamaktır.

Bu bağlamda eğer yan gelirler elde etmek istiyorsanız, ciddi bir araştırma ve öğrenme aşaması sonrasında, orta derecede bir emek karşılığında bir şeyler kazanabilirsiniz. Ama hayatımı bir proje üstünden kazanayım diyorsanız o projeye de hayat vermelisiniz.

© 2010, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

Bu firmada 2 adet bilgisayarımız olsun. Orta karar iki adet dizüstü bilgisayar alalım. 1500 TL. fiyatla 3000 TL. ilk masrafımız.

Ofisimizi kiralayalım. Bir iş hanında, ufacık bir yeri tutalım. Aylık 250 TL. olsun, çarpalım 12 ile, 3000 TL. (Stopajdır, depozitodur vs. ortada yok)

Şimdi aldığımız bilgisayarlarımıza gerekli yazılımları kuralım. Bunları da Microsoft Office Ev ve Öğrenci Sürümü, Adobe Creative Suite Web Premium olarak belirleyelim. Fiyatları 92,99 USD ve 1,799 USD. (Vergileri vs dahil değil).

Üstüne ufak bir sunucu kiralayalım, o da yurtdışında olsun ki maliyetlerinizi düşürelim. Ona da 1000 USD gibi bir yıllık maliyet ayıralım.

Bu iki bilgisayarın başında iki arkadaş çalışalım. Firmadan maaş bütçesi ayırmayalım.

Görüşmeler için araba gibi lükslere girmeyelim. Gidelim bir tane elektrikli scooter alalım. Macera dolu iş seyahatleri seviyor olalım. Buna da 800 TL. verelim.

Ofisimize masa, sandalye gibi ufak masraflara yıllık 750 TL. ayıralım, açılış işlemleri için (şahıs ticarethanesi olalım) 300 TL. harcayalım, evrak, kartvizit vb. masraflar için de 300 TL. bir masraf yapalım.

Aylık internet bağlantısı, telefon giderleri, elektrik ve su faturaları için iyimser bir tahminle 150 TL. harcama yaparsak yıllık 1800 TL. masrafımız olacak bunu da bir kenara yazalım.

Aylık yiyecek, içecek ve minimum yaşama koşullarınız için asgari ücret kadar bir parayı 2 kişinin aldığını düşünelim…
Aç bilaç gezip günde 10 TL ile 2 kişi idare ettiniz, bir de 680 TL asgari ücret ayırdınız kişi başına.
Ayda 1660 TL masrafınız var. Yılda 19920 TL masraf eder iki kişi için.

Bağkur ve sigorta gibi gereksiz (!) detayı da ekleyelim. Kişi başı 200 TL’den hesaplayalım. Ayda 400 TL.
Yılda 4800 TL. eder.

Şimdi toplayalım bu meblağı…

• 2 Bilgisayar – 3000 TL.
• Ofis kirası – 3000 TL.
• Adobe Creative Suite Web Premium ve Microsoft Office – 1900 USD yani kaba taslak 2850 TL.
• Sunucu kirası – 1500 TL. (Reseller değil bahsettiğimiz şimdiden belirtelim.)
• Genel masraflar (şirin bir scooter ve evrak basım ücretleri) – 2150 TL.
• Yıllık giderler – 1800 TL.
• Kişisel giderler – 19920 TL.
• Bağkur vb masraflar – 4800 TL.
• Toplam olarak 39020 TL.

Yani bismillah dediğimizde eli yüzü düzgün bir mini ticarethaneyi 39000 TL. bütçeyle mal ettik.
(Tabii scooter lazım değil, yazılımları warez kullanırım, hostingi reseller alırım, sigortamı ödemem diyenler olabilir. Onlar zaten firma kurmasınlar, piyasayı lekelemeye devam edebilirler.)

Peki şimdi bu bütçeyi karşılamak için ne yapmamız lazım? Tabii ki internet sitesi satacağız.Şimdi satacağımız internet sitesinin fiyatı ne olmalı diye araştıralım. (Tabii işin içine ödediğimiz vergiyi koyarak yapalım. Vergileri ortalama %20 yazdık, dahası var da siz düşünün vehameti)

• 50 – 100 TL satış dersek, 40 – 80 TL kazanç
  Yılda 487,5′den 488 internet sitesi satmanız gerekir.
  Ayda 41 civarı internet sitesi eder bu rakam.
  Haftada yaklaşık 10 internet sitesi… Hiç inandırıcı gelmiyor.
• 100 – 300 TL satış dersek, 80 – 240 TL kazanç
  Yılda 162,5′den 163 internet sitesi satmanız gerekir.
  Ayda 14 civarı internet sitesi eder.
  Haftada yaklaşık 4 internet sitesi…
  Çok küçük çaplı projeler veya hazır bir yazılım için hazır taslaklarınız varsa belki.
  Ama en ufak değişiklikleri bile müşterilerinize sunamazsınız.
• 300 – 500 TL satış dersek, 240 – 400 TL kazanç
  Yılda 97,5′den 98 internet sitesi satmanız gerekir.
  Ayda en az 8 internet sitesi eder.
  Haftada 2 internet sitesi…
  Sadece çok küçük çaplı projelerde takılıp kalırsınız. Üstüne büyük projelere imza atabilmeniz de pek mümkün olmaz.
• 500 – 1000 TL. satış dersek, 400 – 800 TL kazanç
  Yılda 48,75′den 49 internet sitesi.
  Ayda en az 4 internet sitesi eder.
  Haftada 1 internet sitesi…
  Küçük çaplı projelere bağımlılığınız devam eder. Ancak hala bunca çalışmaya para kazanmanız pek mümkün olmaz.

Basit ve kaba taslak bir hesapla bile (ki bu hesapta her şey inanılmaz derecede iyi gidecek şekilde hesaplanmış) 1000 TL. altında bir meblağ ile internet sitesi satmanız size hiç, ama HİÇ BİR ŞEY kazandırmayacaktır. Eğer derdiniz günlük masrafımı çıkartayım konusu ise zaten web tasarım yapmanız size gereksiz yük getirecektir. Herhangi bir işe girip çalışmanız bile size daha üstte bir refah seviyesi sunabilir.

Ankara Reklamcılar Derneği’nin sunduğu rakamlara birlikte göz atalım.

Bu rakamlara göre tek sayfalık bir tasarımı bile eli yüzü düzgün bir firma 1750 TL’ den satmalıymış. İşte zurnanın zırt dediği yer.

Devlet bize diyor ki tek sayfa tasarımı bile 1750 TL’den satacaksın ancak o zaman para kazanırsın. Ama herhangi bir dernek, kurum veya kuruluş bu fiyatların altında satış yapılmasına gıkını bile çıkartmıyor. Hatta bu rakamın 20′de biri rakamlara fiyatlar verilirken.

Üstelik hala bize yönetim panelli bir sistemin ne kadardan satılacağı konusunda fikir veremiyorlar.

Bu ülkede bir Bilişim Bakanlığı olmalı. Hem de aktif ve yaptırım gücü olan bir Bilişim Bakanlığı. Ancak o zaman bilişim sektöründe firmalar hakettikleri kazançları bir ihtimal kazanmaya başlayabilirler.

© 2010, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

Özellikle geçen seneler içerisinde blog sisteminin ve bu sistemin en temel yazılımlarından birisi olan WordPress’in gelişimini ve SEO (arama motoru optimizasyonu) işi ile uyumluluğunu insanlara söyledikçe çevremdeki bir çok kişinin “yok canım Joomla daha iyi” veya “WordPress ile bir cacık olmaz” deyişlerine bıyık altından güldüm. Zira bu söylemlerde bulunan arkadaşların çoğu forumlarda “hangi eklentiyle daha iyi sonuç elde ederim” sorularının cevaplarını arıyorlar.

Bazı arama sonuçları “WordPress SEO” diye bir iş kolunun çıktığını bile gösteriyorsa bu durum hala ülkemizin genç uzmanımsılarının ARAMA MOTORU OPTİMİZASYONU kelimesini anlayamadıklarını göstermekte. Zira onların çok heveslendikleri sıralamalara sadece kendi geliştirdiğimiz robot eklentileri ile günler içinde girebilmek çok keyifli. Örnek olarak Google.co.uk üzerinde “antalya lawyer” kelimesini aratın. Alan adının alımından sonra 3 günde ilk 10 elde edebiliyoruz. Black hat veya hile olan hiç bir işlem bulunmamakta.

Biz Türkler genellikle elimizi attığımız şeyin genelde cılkını çıkartmakla meşhuruz. Bir zamanlar ICQ sistemine dadanan aç kurtçuklarımızdan, IRC kullanımına geçiş dönemi, ardından Web Tasarımcımsıların 10 dakikada kurulabilen forum sitelerine ilgi göstermeleri sonucu nasıl bilgi çöplükleriyle dolduğunu anlatmayayım arama sonuçlarının. Hele “emlak sitesi yapacağım ne kullanayım” sorularına “Joomla çak gitsin” cevaplarına uyularak yapılan kurumsal niyetli ama hiç bir şey olamamış internet sitesi bozmalarının durumları ayrı bir facia.

Sorun şu ki, bu trend “WordPress” üzerinde yoğunlaşmakta. Girin forumlara, iki temada CSS devşirebilen “tema tasarlıyorum” diyor, 12.5 tane eklenti kurabilen “uzmanım” diye iş arıyor durumdaysa WordPress’in de Türkiye’de kullanım geleceği hakkında şüpheler oluşmaya başladı bende. Sorun WordPress’den soğumak değil, aksine bu denli saygı duyulası bir sistemin bu popüler başıbozuk trend ile lekelenmemesi.

Sitemde daha önce bilgilerini verdiğim Skyfire isimli GSM tarayıcısı artık Türkiye ile çalışmıyor, neden mi?
Zira Türkiye kullanıcılarının büyük yüzdesi sadece pornografik materyal izlemek için kullanmış bu sistemi.

Buna benzer yasaklamaları bir çok sitede bulabiliyorsunuz. Tam istediğiniz gibi video paylaşım yapabileceğiniz siteyi bulmuşken, “kusura bakmayın Türkiye’den video kabul etmiyoruz” diyorlar size, nedenini sorunca da “LOST dizisini online seyrettirmek için kullanılması” gibi sorunlara karşı uyarıların dinlenmemesi yüzünden Türkiye’den yüklemelere kapatıldığını söylüyorlar.

Umarım bu trend WordPress için zararlı olmaz…

© 2010, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

Doğaldır. 120 TL’ye ne olduğu belirsiz internet siteleri satıp, şimdilerde iflasın eşiğinde firmamsıların müşteri adaylarının paralarını almak için sıkmayacakları palavra yok gibi.

Şimdi bu palavraların en sık söylenenlerine yer verelim.

• Bize site yaptırdığınız zaman diğer tüm müşterilerimizin siteleri size bağlantı verecek.
  YANLIŞ! Bu bağlantılar aynı IP adresi üzerinden gelen bağlantılar olacaktır. Her alan adı için yeni IP adresi almak gibi bir hastalığınız ve yeterli bütçeniz de olmadığına göre 300 – 400 TL’ye sattığınız hazır şablonlara ait sayfacıklardan gelen linkler SEO konusunda muhteşem bir etki etmeyecektir.
• Sitenizin kodları Valid XHTML değilse asla sıralamalarda çıkamazsınız!
  KISMEN YANLIŞ. Evet Valid XHTML şekilde kodlanmış ve W3C standartlarına uyan bir sayfa size avantaj sağlayacaktır,  ama sayfanızda hatalar olması sitenizin sıralamalarda yükselmeyeceği anlamına gelmez.
  Örnek olarak Google Türkiye sayfasının Valid HTML olup olmadığına bakalım. http://validator.w3.org/check?verbose=1&uri=http%3A//www.google.com.tr/&charset=%28detect+automatically%29&doctype=Inline&ss=1&group=0&verbose=1&user-agent=W3C_Validator%2F1.606 adresine tıklayın. Sonuçta 46 hata ile 2 uyarı alıyorsunuz. EVET, kodlama önemli ama HAYIR hatasız  kodlama yapmanız da size ilk 10 sırayı garanti etmez.
• Bizimle çalışırsanız 15 gün içinde 1 NUMARA olursunuz.
  ASLA! Bu şekilde bir başarıyı elde etmenin 2 şekli olabilir. Ya o denli önemsiz bir arama kelimesinde üst sıraları istiyorsunuzdur ki zaten optimizasyon ihtiyacınız yoktur. Ya da bu sözü söyleyen kişi “black hat” olarak tabir edilen işin hile ve hurdasını kullanacaktır. Bu durumda da 15 gün içinde sitenizi görme ihtimaliniz olur sıralamalarda. Ancak bu mutluluğunuz sadece 1 ay sürer. Google aptal değil. Keser biletinizi, sıralamaların dışına yollayıverir sitenizi.
• Biz Google ile anlaşmalıyız.
  HI HI! Eğer bu lafı yediyseniz size de gülmek gelir içimizden. Google gibi bir firma asla sıralamalarda torpil yapma gibi bir gereksizliğe girmemiştir.
• Sitenizin sıralaması Google’da önemli, diğerlerini boşverin.
  YOK CANIM! Google bugün DMOZ, Bing ve benzeri bir çok arama motoru ile bilgi alışverişi yapıyorsa, onlara da bir değer veriyor demektir. SEO, yani arama motoru optimizasyonu sadece Google için değil, tüm arama motorları için yapılır.
• FLASH site de 1 numara olabilir.
  KISMEN DOĞRU. Evet, çok eskiden beri yayında olan bir siteniz varsa, Flash tabanlı bir içerik koysanız da sıralamalarda yükselirsiniz. Ama sıfırdan oluşturulan bir sitede Flash ile arama motoru optimizasyonu yapmak çok daha zorlu bir yol olacaktır.
• Bizim ticari rehberimize üye olursanız ilk sıraları garantileriz. Google ile anlaşmamız var.
  YALAN! Google bu tür bir anlaşmayı hiç bir ticari rehber ile yapmamaktadır.
• BACKLINK bu işin herşeyidir.
  KISMEN YANLIŞ. Evet doğru bir backlink çalışması sizi üst sıralara taşır, ama sitenizde düzgün içerik ve gerekli kullanım kolaylığı yoksa kim sizi önemser ki.
• Dilediğimiz tüm kelimeleri ANAHTAR KELİMELERE doldurduk mu işimiz garanti.
  KOMİK OLMAYIN! Google için anahtar kelimede yer verdiğiniz bir arama kelimesi, o sayfada içerikte yer almıyorsa sizin için oldukça büyük bir EKSİ PUAN olacaktır.
• Biz ilk 10′a çıkardık mı asla düşüş yaşamazsınız.
  Evet. Ta ki birileri sizden iyi SEO çalışması yapmadığı sürece. Sıralamalarınız asla garanti değildir. Düzgün ve düzenli bir periyodik çalışma yapılmadığı sürece sıralamalarınızın kalıcı olması söz konusu değildir.
• Google Adwords ile reklam verdik mi 1. sırada çıkıyoruz.
  Evet. Ama paranız yettiği sürece. Milyarlar ödeyip karşılığını alamıyorsanız AdWords kampanyaları size sadece sıkıntı getirecektir. Ayrıca AdWords kampanyasında yayınlanan linkler sizin için bir backlink olarak görünmez.

Zamanında bu tür söylemlerle etkilenip paralarını kaptıran bir çok müşterimiz var hali hazırda. Kendilerine hep aynı şeyi söylüyoruz. Bu iş o kadar kolay değil. Milyarlarca site arasında ilk 10 sırayı elde etmek bu denli cüzi rakamlarla olmaz.

© 2010, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

AdSense kullanan bir çok kişi gibi hangi kelimelerle ilgili reklamların daha fazla gelir getirme ihtimali olduğu herkesin merak konusu.

Bu konuda da çeşitli listeler bulunmakta.

Bizim de bir listemiz var tabii ve bu listeyi indirmek isteyen arkadaşlar bu yazıya yorum yaptıklarında mail adreslerine gelecek olan linkten listeyi indirebilecekler.

Unutmayın, yorumu eklerken kullandığınız mail adresinden listeyi edineceksiniz.

© 2010, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

WordPress 3 RC 3 sürümünü indirip kurduğumda ise oluşan izlenimlerimi kısaca şöyle paylaşayım.

Kurulum konusu

Zaten yeterince kolay olan WordPress kurulumunda herhangi bir değişiklik yok denebilir. Dakikalar içinde kurulabilen sistemde bir sorun yaşamanız da pek olası değil.

Eski sürümlerle uyumluluk

Onbinlerce eklenti, bir o kadar da ücretli ve ücretsiz tema desteğine sahip WordPress’in bu yeni versiyonunda en büyük soru işareti eski sürümlerle uyumlu olup olmayacağı idi. Buna %90 oranında “EVET” diyebiliriz. Sistemde aşırı taklalar atmayan bir temanız varsa, gönül rahatlığıyla WordPress 3 sürümünü kurabilirsiniz. Eklentileriniz de sorunsuz çalışacaktır. Tabii istisnalar kaideyi bozmaz diyelim yine de. Olur ya size çatar çalışmayan bir eklenti, yalancı duruma düşeriz.

Menü sistemi

Joomla ve Drupal’de bulunan en önemli CMS özelliklerinden birisi Menü kontrol edilebilmesine yarayan alanları idi. Ne yazık ki WordPress’de olmayan bu özellik “sadece blog sitesi yapılır ama CMS olarak kullanılamaz” bir sistem olarak göstermekteydi WordPress’i. Ancak şimdi durum değişmiş. Artık WordPress sisteminde de menülerinizi düzenleyip, kodlarla oynama hakkına sahip olabiliyorsunuz.

Node özellikleri

Özellikle Drupal kullananlar node dedik mi leblebiyi anlayacaklardır, ancak şu şekilde izah edeyim. Kendinize özel sayfa türleri oluşturabileceksiniz.

Çok Kullanıcılı WordPress entegrasyonu

WordPress µ sistemini duymuşsunuzdur. Hani wordpress.com sitesindeki gibi subdomainlere yeni kullanıcıların kendi bloglarını kurmaya yarayan sistemi. Artık bu WordPress 3 ile birlikte geliyor. Yani WordPress kurduysanız, bir kaç ayar yaptıktan sonra siz de ziyaretçilerinize kendi bloglarını yaratma imkanı sunabileceksiniz.

Genel olarak baktığımızda WordPress artık bir CMS olma yönünde büyük bir adım atmak üzere. Kolay kullanımı, tema ve eklenti seçeneği, özelleştirilebilme kolaylığı ile piyasadaki bir çok ücretli ve ücretsiz CMS’nin hükümdarlığına son verme ihtimali gitgide artıyor.

WordPress 3 RC 3 sürümünü bu adresten indirebilirsiniz.

© 2010, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

Günümüzde bir firmanın artık olmazsa olmazlarından sayılmakta internet siteleri. Öyle ki firmaların pazarlama mekanizmalarında gitgide yükselen paylara sahip olan web sitelerini yaptırırken bir çok müşteri ne derecede ciddi bir iş ile karşı karşıya olduğunun farkında olamamakta. Bazıları da önemsememekte. Ancak bu yaklaşımın artısı veya eksisi sonuçta “Web Tasarım Firmalarını” değil internet sitesi sahiplerini etkiliyor.

Evet, web tasarımcı demek yanlış. Ama burada öncelikle yanlışlara değinmek istediğimizdendir bu “web tasarımcı” kelimesinin kullanılması. Yazıda ilk 10 maddede genel müşteri yaklaşımındaki sorunlara değiniyoruz söyleyelim. Yazının devamında ise aslında işin iç yüzü nedir onu açıklamaya çalışacağız.

1. Web tasarımcı milyonlarca tasarım, kodlama ve SEO tekniğini ezbere bilmelidir. Öyle ya, bir kişi tüm alemin sırrını çözmüş olmalıdır.
2. Web tasarımcılar uyumazlar. Hatta aile düzenleri vs yoktur. Bu nedenle her saatte arayabilirsiniz önemli değil. Sabahın köründe MSN ile sevgilinizle görüşemiyorsanız da farketmez. O size çözüm bulmak zorundadır.
3. Siz her çağırdığınızda yanınıza gelip bilgisayarlarınızdaki sorunları çözmek zorundadırlar. Ücret falan da gerekmez. Amme hizmetidir bu yaptıkları. Mail adreslerinizi kurmak, bilgisayarlarınızdaki virüsleri temizlemek bu işin şartlarındandır. Hatta siz çağırmışken öğle yemeğinizi bile pişirebilirler. Bunu yapmayanları ise size ayıp ederler.
4. Her ne kadar teknik servis, danışma gibi konular Reklamcılar Derneği tarafından “ücrete tabidir” dense de boşverin. Sizin zamanınızda Reklamcılar Derneği mi vardı? Doktorların muayene ücretini ödeyebilirsiniz, hatta avukatların danışma ücretlerini de. Dahası bankadan kredi çekerken bile işlem ücreti alınmasına laf etmeyebilirsiniz. Ama web tasarımcı sizin firmanıza gelip bilgisayarlarınıza bakmakla da yükümlüdür.
5. Web tasarımcı sitenizin yayınlandığı sunucuya, alan adı alınan kuruluşlara kesinlikle para ödemez. Öyle şey mi olur? İnternet sebil alanı zaten. Ne hakla sizden ücret talep ediyor? Sunuculara yıllık bedeller ödenmiyor zaten. Alan adı da ücretsiz bir şey.
6. İnternet sitenizi yaptırırken aman ha web tasarımcınıza danışmayın. O işten anlamaz zaten. Eşiniz, çocuklarınız, yeğenleriniz, komşunuz, hatta mahallenin bakkalı ile görüşmeler yapıp notlarınızı alın. Sonra web tasarımcınıza bunları tembihleyin aman ha.
7. Alan adınızın süresi geçmişse suçlusu web tasarımcınızdır. Size süresi bitiyor diye mesajlar göndermesi bunu değiştirmez. Gitsin kendisi ödesin değil mi? Nasıl terbiyesizliktir bu?
8. Hosting alanınız kapandıysa tam bir şerefsizdir o web tasarımcısı. Nasıl kapar? Öyle ya havadan para kazanıyor bunlar. Siz ona para mı kaptıracaksınız?
9. İşinizi teslim aldıktan sonra sakın ödemesini yapmayın web tasarımcının. Hazır iş bitmiş. Hele bir de sitenizin ödeme alınmadığından dolayı kapatılacağını söylerse hemen alın telefonu elinize. Hiç muhabbete girmeyin. Muhatap olmanız hatadır. Hemen tehdit edeceksiniz. Özellikle “hayatını bitiririm” cümlesi tam yerine denk gelir. Muhakkak söyleyin bunu.
10. Sitenizi yaptırmak için hiç bir hazırlıkta bulunmayın. Fotoğraf çekmek isterseniz de mümkün olan en düşük çözünürlüklü cep telefonu ile çekin o fotoğrafları. Web tasarımcının işi bu büyütüp güzel gösterecek o resimleri.

Şimdi bu 10 maddeye açıklamalara değinelim.

1. Kimse her şeyi tam olarak bilemez. Web tasarım bir ekip işidir. Kodlama ayrı, tasarım ayrı işlerdir. SEO bunların dışında, reklamcılık ve pazarlama bilgilerini de gerektiren bir konudur. Bu yüzden “bizim Osman bu işin piri” gibi yaklaşımlar komik olmaktadır.
2. Web tasarımcınıza ödediğiniz ücret size internet sitenizi tasarlaması içindir. Yıllık ödediğiniz hosting ve alan adı ücreti ise sitenizin yayınında olan sorunlar ile ilgilidir. Web tasarımcı size bilgisayarlarınızdaki teknik destek gerektiren sorunlarda yardımcı değildir. Zira bir çok web tasarım firması da bu konuda hizmet veren firmalardan teknik destek hizmeti alır.
3. Web tasarımcı (size taahhüt edilmediği sürece) yanınıza gelip çalışmak zorunda değildir. Hele de bilgisayarlarınızın virüs yemesi gibi konular onu hiç alakadar etmez. Yok illa ki ondan destek almak gibi bir eğiliminiz varsa bunun da belirli bir ücreti vardır. Ya öder ona yaptırırsınız, ya da ödemez yaptırmazsınız.
4. Web tasarımcınızdan alacağınız danışmanlık hizmeti (hele de SEO gibi konularda) ücretlidir. Her yapılan iş bir emektir ve bu emeğin bir karşılığı vardır. Ne yazıktır ki hala Reklamcılar Derneği’nin bize önerdiği ücretler hayal olsa da bu denli de ucuzculuk olmaz. Açıkçası terbiyesizliktir.
5. İnternet sitenizin yayınlandığı hosting alanı özel sunucularda yer alır. Web tasarım firmaları da bu sistemlere çeşitli meblağları geciktirmeden öderler. Bu işlerde 15 günlük çek, 3 aylık senet gibi mekanizmalar da olmadığından size de bu şekilde bir yaklaşım beklemeniz yersizdir. Alan adınızda da bu durum geçerlidir. Hatta belirli bir süre geciktirmeniz sonrası alan adı sağlayan firmalar size ek cezalar kesebilirler. (bkz. redemption period)
6. Web tasarım işi bu kadar kolay olsaydı herkes yapabilirdi. Gerçi günümüzde herkes web tasarım yaparım diyor ama sonuç alabilen çok az. Bu bağlamda da biraz akıllı davranırsanız web tasarımcıların size gerçek yardımcılar olduğunu anlayabilirsiniz.
7. Alan adınızın süresini takip etmek ve ödemesini yapmak tamamen site sahibinin yükümlüğündedir. Eğer yıllık bir sözleşmeniz varsa web tasarım firması size bu sürenin bittiğini haber vermekle yükümlüdür. Ancak siz ödeme yapmıyorsanız onu ilgilendirmez. Turkcell faturanızı ödemediğiniz zaman telefonunuz nasıl kesiliyorsa bu sistem de aynıdır. Fazla yaygara etmenize gerek yok.
8. Hosting alanınız için yıllık bir ücret az veya çok ödersiniz. Ödemiyorsanız bu da kapanır. Anlayamayan varsa elektrik ve su faturalarını ödememeye devam etsin rica edeyim. Kesildiğinde aynı yaygarayı suyunuzu ve elektriğinizi kesen kurumlara yapın. Alacağınız cevap bizden alacağınız cevap olacaktır emin olun.
9. Uyanık olmakla, çakallık yapmak arasındaki ince çizgide gezen bir çok firma çalışanı ve sahibi var piyasada. Şöyle izah edelim. Uyanık olmak satın alırken en uygun şartları elde edebilmek ve yapılan işten en çok verimi almaktır. Bunun karşılığında bir işi satın aldıysanız ödersiniz. Öyle ya da böyle. Ödemediğinizde de hakaret ve tehditler size en çok savcılığa yolu gösterir. Gider ifadenizi verir, karşınızda açılan ticari davada da borçlarınız yanında avukatlık ücreti gibi masraflara girersiniz. Seçim sizin. Bizden söylemesi.
10. Sitenizi hazırlamanız için gerekli yazıları siz yazarsınız. Web tasarımcı bunu hazırlamaz. Eğer hazırlamasını istiyorsanız bu bir ajans faaliyetidir ve web tasarım işinizi üstlenen firmanın yeterliliği varsa yapabilir ancak bu ek ücrete tabidir. Sitenizde yer alacak resimleri de nasıl gönderirseniz o şekilde yayınlanır. 300×200 piksel boyutlarında bir resmi sitenizin arka planı olarak istemeniz biraz hayal olur. Eğer profesyonel fotoğraf çekimi de istiyorsanız bu da ek ücrete tabi olur unutmayın.

Sonuç olarak belirtmek lazım. Web tasarım işi sadece Photoshop ve Dreamweaver kullanımı ile kotarılacak bir iş olmaktan yıllar önce çıktı. Site sahibi firmanın kurumsal kimliğini yansıtmakla beraber pazarlama dinamiklerini de tetiklemekle yükümlü olmaya başlaması ile birlikte “Web Tasarım Firmaları” çok daha fazla yük ile karşı karşıya kaldılar. Pazarlama tekniklerinin uygulanması, sektör hakkında bilgilerin edinilmesi gibi bir çok gereksinim bu firmaları yavaş yavaş birer ajans olmaya yöneltmeye başladı uzun süredir.

Bir çok müşterim daha önce çalıştıkları web tasarımcılardan muzdarip olduklarını belirtmekteler. Haftalarca alan adı yönlendirmesi yapamayan, pazarladıkları sitelerin güncellemelerini yetiştiremeyen, yönetim paneli gibi bir zorunluluğu yerine getiremeyen bu firmamsı oluşumlar her geçen gün daha da büyük açmazlar içinde yokolmak üzereler.

Seçim yine müşterinin. En ucuzunu seçip ilk 10 maddedeki yaklaşımları göstermeleri durumunda bir internet sitesine sahip olmaları bile mucize olacaktır. Ancak sonraki 10 maddeyi gözden geçirip seçimlerinde daha titiz oldukları zaman gerçekten ödedikleri bedelin getirisini çok daha kısa sürelerde geri alacakları gerçektir.

© 2010, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

DEĞERLİ YETKİLİ ; SİZE BİR MÜJDEMİZ VAR. WEB SİTENİZİ SAYFA ADEDİNİ 19 TL YE YAPIYORUZ. BEĞENMEZSENİZ KESİNLİKLE PARA ALMIYORUZ. ÖNCE SİTENİZİ YAPIYORUZ SONRA BEĞENİYOR SONRA ÜCRETİNİ GÖNDERİYORSUNUZ. İDDEALIYIZ. HEMEN BİZİ ARAYIN SİTENİZ OLSUN. K….. N….. Ü….. – PROGRAMCI 536………….. E….. K….. -YAZILIM MÜHENDİSİ -532………….. sponsorhost@…………..com MSN Adresimiz.. PTT HESABIMIZ : ………….. GARANTİ BANKASI: ….-………….. ………. ……….  ŞUBE ============================================== FİRMA ADINIZI BAŞKA FİRMALAR ALMASIN. ŞAHSİ SİTENİZİ BAŞKASI TESCİL ETTİRMESİN. WEB SİTESİ DIŞARI AÇIK MASRAFI OLMAYAN BÜYÜK BİR DÜKKANDIR. TEKNOLOJİNİN YENİ YÜZÜ TANITIMIN REKLAMIN EN BÜYÜK ARACIDIR. SİZDE BİR WEB SİTESİ YAPTIRIN. GÜCÜNÜZ NİSPETİNDE.. FİRMA ADI TESCİL SADECE 15 TL. WEB SİTESİ 1 YIL YAYINLANMA BEDELİ 77 TL . SADECE 92 TL MASRAFI OLAN BİR DÜKKANI AÇMAK İSTEMEZMİSİNİZ.. KAMPANYA DAHİLİNCE SİTE FİYATLARINI DÜŞÜRÜYORUZ. WEB SİTE YENİ ÜCRETLERİ BRONZ PAKET 5 SAYFALIK BASİT SİTE 350 YERİNE SAE 99 TL GÜMÜŞ PAKET 20 SAYFALIK DİNAMİK GELİŞTİRİLEBİLİR SİTE 750 YERİNE 250 TL ALTIN PAKET 20 SAYFALIK DİNAMİK GELİŞTİRİLEBİLİR VE PROFESYONEL SİTE 1200 YERİNE 390 TL HEMEN BİZİ ARAYIN SİTENİZ OLSUN. K….. N….. Ü….. – PROGRAMCI 536………….. E….. K….. -YAZILIM MÜHENDİSİ -532………….. sponsorhost@……………com MSN Adresimiz..

Görünen o ki bu arkadaşlarımız öncelikle internet ortamında herşeyi büyük harfle yazmanın “BAĞIRMAK” anlamına geldiğini öğrenememişler, veya Caps Lock tuşları bozuk. Eğer klavyelerinde böyle bir arıza varsa bana buradan adreslerini vermeleri halinde hemen kendilerine bir klavye yollayabilirim.

Gelelim e-posta içeriğine. Dilerseniz diyalog halinde cevaplar verelim…

• DEĞERLİ YETKİLİ ; SİZE BİR MÜJDEMİZ VAR.
• Buyur canım kardeşim.
• WEB SİTENİZİ SAYFA ADEDİNİ 19 TL YE YAPIYORUZ.
• Ne güzel! Ne ala!
• BEĞENMEZSENİZ KESİNLİKLE PARA ALMIYORUZ. ÖNCE SİTENİZİ YAPIYORUZ SONRA BEĞENİYOR SONRA ÜCRETİNİ GÖNDERİYORSUNUZ.
• Peki siz yapmaya başlayın. Bitince beğenmem olur biter.
• İDDEALIYIZ.
• Nerelisiniz? İddea neresi? ah pardon o İDDİA olmasın? Google’a İDDEA yazınca şu mesaj çıktı. “Bunu mu demek istediniz? iddia”
• HEMEN BİZİ ARAYIN SİTENİZ OLSUN. K….. N….. Ü….. – PROGRAMCI 536………….. E….. K….. -YAZILIM MÜHENDİSİ -532…………..
• Mail bana Pazar akşamı saat 9da gelmiş. Nedir bu görev aşkı böyle. Yarın sabah arasam?
• FİRMA ADINIZI BAŞKA FİRMALAR ALMASIN. ŞAHSİ SİTENİZİ BAŞKASI TESCİL ETTİRMESİN.
• Tabii almasın. Olur mu öyle? Hemen alan adımı alayım!
• WEB SİTESİ DIŞARI AÇIK MASRAFI OLMAYAN BÜYÜK BİR DÜKKANDIR. TEKNOLOJİNİN YENİ YÜZÜ TANITIMIN REKLAMIN EN BÜYÜK ARACIDIR.
• “Dışarı açık masrafı olmayan” ? İçine kapalı masrafsız efendi bir site de oluyor sanırım bu yaklaşımda. Ayrıca artık pek yeni yüzü değil. Bayağı zamandır var.
• SİZDE BİR WEB SİTESİ YAPTIRIN. GÜCÜNÜZ NİSPETİNDE..
• Yaptıralım. Gücümüzün yettiği yere kadar. “Site site” yaptıracağız artık…
• FİRMA ADI TESCİL SADECE 15 TL. WEB SİTESİ 1 YIL YAYINLANMA BEDELİ 77 TL . SADECE 92 TL MASRAFI OLAN BİR DÜKKANI AÇMAK İSTEMEZMİSİNİZ..
• İsterim istemesine de, İSTEMEZMİSİNİZ değil “İSTEMEZ MİSİNİZ” olacaktı. Bir de sonunda soru işareti? İmla kuralları? Düzgün yazı? İlkokul sıraları? Bir çağrışım yapmıştır umarım.
• KAMPANYA DAHİLİNCE SİTE FİYATLARINI DÜŞÜRÜYORUZ.
• Daha kampanyada fiyat yükselten bir kuruluş tarihe geçmedi. İndirim deniyor dikkatinizi çekeyim “ÇIKTIRIM” değil.
• WEB SİTE YENİ ÜCRETLERİ BRONZ PAKET 5 SAYFALIK BASİT SİTE 350 YERİNE SAE 99 TL GÜMÜŞ PAKET 20 SAYFALIK DİNAMİK GELİŞTİRİLEBİLİR SİTE 750 YERİNE 250 TL ALTIN PAKET 20 SAYFALIK DİNAMİK GELİŞTİRİLEBİLİR VE PROFESYONEL SİTE 1200 YERİNE 390 TL
• Ohannesburg! İndirime de bak. Daha önce sattığınız sitelerde nasıl da kazanmışsınız öyle. Ayıp değil mi onlara?
  Dinamik site demişsiniz. Dinamik sitede ne zaman sayfa sınırı oldu? Kendim sayfa ekleyemiyor muyum? Yoksa sitenin “DİNAMİK” olması sadece bir editör ile sabit sayfaları değiştirmekten mi ibaret sayın yazılım mühendisi ve programcı arkadaşlar?

Yapmayın, etmeyin. Bu işi sokakta tezgah açmak gibi yapmayın bari. Bu maille satış yapsanız kime yapacaksınız? Bu fiyatlara yaptığınız işten ne kazanacaksınız?

Size olacakları söyleyeyim. 99 TL’ye satacağınız web sitesi zaten pek bir b.ktan olacak o nedenle müşteri paranızı göndermeyecek. Diyelim ki muhteşem bir site yaptınız. Bu sefer de yaptığınız işten gelecek para toplam 99 TL. İki kişi bölün parayı. 49.5 TL. Eşinizle bir akşam döner ekmek yer, evinize ufak bir alışveriş yapar, kalan parayla da ertesi gün dolmuşa binip işinize gidersiniz ancak.

Yapmayın. 99 TL’ye yapılacak daha kolay işler var. Siz o işleri tercih etseniz de şu piyasayı kirletmeseniz. Benden size helalinden 99 TL. Hele siz bırakın bu işleri hesap numaranıza yatıracağım

Not: Sakın ha bu yazıdan alınmayın arkadaşlar. Tüm bilgilerinizi gizli tutarak yazıyorum bu yazıyı. Ama bıdı bıdı edecekseniz o sizin tercihiniz olur biz de epey eğleniriz. Sevgiler…

© 2009, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

Ticarette her sektörün başarılısı olduğu kadar başarısızı da bulunmaktadır. Hatta başarısız sayısı genelde başarılıdan çok daha fazladır. Özellikle şu an içinde bulunduğumuz kriz dönemi gibi zamanlar bu oranı çok değiştirir. Zor değil, ben Antalya’dan siz bulunduğunuz şehirden en işlek caddelere çıkalım ve “Devren Kiralık” tadında ilan adetini sayalım.

Bazen öyle durumlar yaşanır ki hiç ummadığınız bir dükkanda, hiç ummadığınız bir adam, hiç umulmadık şekilde işlerini yürütür hale gelir. Öyle ki sizin dükkanınızın önünden kimse geçmezken, yanınızda olan bu adam dükkanında gelene gidene çay ısmarlamaktan şikayet eder hale gelir.

Derken bir bakarsınız bu adamla aynı işi yapan bir dükkan daha gelir yakınına. Görünüşte her şey aynıdır ancak bu adamın işleri bozulmazken rakip bir türlü başarılı olamamaktadır.

Bir işletmeyi başarıya götüren unsurlar nelerdir peki?

• Deneyim?
• Bilgi?
• Güvenilirlik?
• Verimlilik?
• Hepsi?

Doğru cevap “HEPSİ” oluyor burada emin olun. Sadece bilgi yeterli değil günümüzde, eskidenmiş o “Osman Ağa işi iyi bilir ama eli yavaştır” sözünün etkisizliği. Şimdi işini iyi, düzgün ve zamanında yapmıyorsan istersen alim ol kimse yanaşmaz sana.

1990′lı yılların ortasından beri İstanbul’da, 2000′li yılların başından itibaren de Antalya’da aynı sektörde, internet projeleri üretmekteyim. Yüzden fazla projeye imza atmışız irili ufaklı. Bu işe ilk başladığımız yer de ufak bir handa, tefek bir ofisteydi. Hatta bu ofisi tutarken komşularımdan birisi “o dükkanda iş tutturamadı kimse” demişti.

Bir kaç ay geçip biz işlerimizi yoluna koydukça aynı handaki bir internet cafe sahibi camına “WEP TASARIM” yazısını yapıştırmıştı. Biz iyi niyetle hayırlısı olsun dedik tabii ki. Bize geldiler, BÜYÜK PROJELER YAPACAĞIZ, UFAK İŞLERE KARNIMIZ TOK dediler. Biz dinledik, onlar konuştu. Derken aradan 3 ay geçmedi ki sattıkları web sitesi sayısı 0, kendi internet siteleri bitmemiş halde dükkanlarına “DEVREN KİRALIK” yazısını astılar.

Peki neydi sorun? Aynı bilgisayarları kullanıyorduk, aynı yerdeydik, aynı kişiler dükkanlarımızın önünden geçiyordu. İkimiz de WEB TASARIM yapıyorduk teorik olarak. Sorunun kaynağı az önce dediğim “yeni gelin sendromu”

Çevremizde bir çok firma görüyoruz. Bazıları sektörde iş yaparken, diğerleri “onlar yapıyor bu işte para var” diyerek giriyorlar piyasaya. Bir kaç ay, en fazla bir sene dayanıyorlar. Ya sonra? Ulaşılamayan telefonlar, yok olup giden ofisler, ortada kalmış müşteriler…

Evet internet sitesi tasarımı yapan bir firma kurmak için büyük bir sermayeye ihtiyacınız yok. Fakat sadece maddi yönden. Bilgi yönünden hiç ummadığınız kadar büyük bir sermayeye ihtiyacınız var. Bu sebeple siz, siz olun.

Yeni gelin gibi atlamayın her şeye. Sonuçta öyle ya da böyle tuttuğunuz elinizde kalıyor.

© 2009, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.

Ne alaka diyeceksiniz tabii ki, okumaya devam edin o halde.

Bugün bir arkadaşımın C++ mı Visual Basic mi tartışması esnasında gönderdiği linklerde konuyla çok ama gerçekten alakasız bir detay ilgimi çekti. Bu kitabın satıldığı internet sitesinde küçük bir detayın nasıl bir geyiğe yol açabileceği dikkatten kaçmıştı.

Kitap ve tanıtımı oldukça iyi yapılmıştı. Açıklama, kitabın resmi, fiyatı, indirim şekli, taksitlendirme detayları, müşteri yorumlar vb olgular sorunsuzdu. Yani sayfa bu kitabı satardı ta ki sayfanın alt kısmında şu başlığın altındaki detaylara kadar.

“Bu Ürünü Tercih Edenlerin Satın Aldığı Diğer Ürünler”

Evet bir alışveriş sitesinde gerekli bir alan, ancak kodlamada ilişkilendirmelerin çok dikkatli yapılması gereken bir alan. Neden mi?

Bu alanda belirtilene göre C++ kitabını satın alanların en çok rağbet ettiği ürünler sırasıyla şöyleydi.

• Cumhuriyet – Türk Mucizesi
• Küçük Prens – Mavi Bulut
• Taş Devri Diyeti
• Transformers : Revenge of the Fallen serisinden 2 ürün.

Arkadaşımın dikkatini de bu konuya çekmem sonrası çeşitli fikirler geçti yazışmamızda. Fikirleri aynen şöyle sıralayayım sizlere.

1. Firma en fazla kar marjı olan ürünleri bu alana koyuyordu.
   (YANLIŞ) Zira diğer ürünlerde farklı sonuçlar çıkıyordu ve her ürün için aynı sonuçlar tekrarlanmaktaydı.
2. Bu üründen sadece bir elin parmağı kadar satılmıştı. Alıcılar da bu ürünler dışında sadece bir tek ürün almış olabilirlerdi. Bu şekilde biz 5 farklı alıcının 5 farklı seçimini görüyorduk.
   (BELİRSİZ) Öncelikle ürün en çok satılanlar listesinde olduğundan bu ihtimali devre dışı bırakıyordu. Ancak istatistikleri görmeden bu ürünü alanlar sadece bu ürünle kalmamış, başka ürünler de sipariş etmişler demek zor. Nitekim % 10 ile sınırlı bir ihtimal de olsa gerçekten alıcılardan çok azı başka ürün almış olabilirlerdi.
3. Bu ürünü alanların çoğu kodlamayla kafayı yemiş ve genel saplantı olarak C++ öğrenen herkes bu kitaplara yöneliyordu.
   (GEYİK) Neden geyik olduğunu açıklamama gerek yoktur sanırım.
4. Bu sistemde ürünlerin arasındaki ilişkilendirmede bir hata vardı ve önceliği konuyla ilgili ürünler yerine başka bir kritere göre vermekteydi.
   (KUVVETLİ İHTİMAL) Kodlamalarda bu tür bağlantılar kurmak çoğu zaman gözden kaçabilen detaylar olabilmekte.

Öncelikle uzun süre kodlama ile uğraşmış olanlar biliyor ki her zaman bir hata vardır. Kullandığımız yazılımlarda yüzlerce patch, yama, güncelleme yapılması onca beta tester kullanıcının kontrolüne rağmen doğal bir olgu ise, bir internet sitesi projesinde kullanıcı testinin olmadığı bir ortamda olası detay hatalarının gözden kaçması çok doğal bir olgu.

Bu tür durumları yaşamak çok doğal. Önemli olan düzgün çalışan bir sistemde bu tür hatalara da dikkat etmek. Unutmamak lazım ki bir projeyi teslim etmek işin bitmesi demek değil, destek verilmesini gerektiren bir sürecin de başlaması anlamına geliyor.

Bu yazıda amaç kimseyi eleştirmek değil. Zira söz konusu olan sitenin kodlaması da gayet düzgün yapılmış ve başarılı bir çalışma. Dikkat çekmek istediğimiz hiç bir zaman kodlamalar BUDUR! denecek kadar mükemmel değil. Bu bağlamda her önümüze gelen siteye “HATALI” demek yerine bu detaylara kendi işlerimizde de dikkat etmemiz doğrusu olacaktır.

© 2009, Hakan Özerdem. Her hakkı saklıdır. Haber veya makale metninin herhangi bir yerinin bağlantı verilmeden paylaşılması yasaktır.