Bu kafa tutmayı başaran ekmek kutuları elimizde bize birer hizmetkar olmaya başladıkça daha da sevdik onları. Her geçen gün geliştiler ve sonunda BBS’ler aracılığı ile iki kelimeyi karşımızdakine telefon kablolarıyla iletince kendimizi aşmış zannettik. Ancak daha yeni başlamıştı delilik. İnternet denmişti bu deliliğe. Bileni de bilmeyeni de daldı bu dünyaya ancak ülkemizdeki yayın kuruluşlarının bu sektörü anlaması zor oldu. Düşünün ki hala algılamakta zorlanmalar yaşamaktalar.

20 sene önce televizyonculuk ve internetin birbirleri ile rekabete girebileceğini farkedenler ise dünya üstünde büyük projelere imza attılar. Düşünün ki artık insanlar film veya dizi izlemek için internet sitelerini kullanmaya başladılar. Tabii yeni bir filmi torrent veya benzeri aracı bağlantılarla (genellikle illegal şekilde) bilgisayarlarına indiren bu kullanıcılar hem müzik hem de sinema endüstrisinin bakış açısının değişmesi gerektiğini çok net bir şekilde bildirdiler bu sektörün yöneticilerine.

Evet bağlantı hızlarımız arttı, ancak tek başına insanların interneti tercih etmesinin sebebi bu değil. Özellikle belirli bir saatte televizyon başında olmak yerine, istediğim zaman seyredeyim demenin rahatlığı başlıca faktörlerden birisi. Özellikle film meraklıları için ideal ortam oldu internet. Düşünün ki Potemkin Zırhlısı isimli klasiği izlemek istiyorsunuz. Çıkın bakalım film kiralayan yerlere. İstanbul’da bir kaç tanesi dışında hiçbirisinde bulamayacağınızı belirteyim. Antalya’da ise büyük ihtimal “daha gelmedi” diyecek kadar bihaber kişilerle de karşılaşabilirsiniz.

Eee saat gecenin 3′ü, uyku tutmadı ne yapacağım dediğinizde Youtube ve benzeri mecralar size çözümü sunuyorsa televizyonculuğun karşı karşıya olduğu sıkıntıyı düşünün.

Bir farklı yön ise sosyal paylaşım siteleri. Bir çok arkadaşım Hachiko isimli filmi Facebook paylaşımlarında tanıdı. Gündemi bu tür sitelerden takip ediyoruz ve doğal olarak da arkadaş çevremizin tercihleri bizim önceliklerimiz arasında geliyor. Artık insanlar televizyon ekranı yerine bilgisayarlarının başına koşmayı tercih ediyorlar.

Peki televizyonculuk sektörünün bu konuya yaklaşımı ne dersek?

Onlar hala televizyonda dizi yapalım, reklam alalım, 40 dakika dizi izleyene 60 dakika reklamı dayayalım, zaten 2 saati de doldurduk mu üstüne haberler ekler çıkarız işin içinden tadındalar. Tabii genelde bu vakit doldurma programlarının başında komik görüntüler yayınlayan programcıklar var. Buyrun size tezat. Sizin algılayamadığınız Youtube ve benzeri paylaşım sitelerinden indirdiğiniz görüntüler size bir program sağlıyor.

Bazı televizyon kanalları ise isteksiz de olsa bazı programlarına reklam ekleyerek yayınlamaya başladılar bile. Biraz geç de kalsalar hiç yoktan iyidir.

Hatırlar mısınız eskiden video kaset kiralardık? Hepsi kayboldu, bir kısmı şu anda DVD ve VCD kiralıyorlar. Ancak onlar da yavaş yavaş yok olmaya başladılar. Bu gidişle televizyonculuk sektöründe de ayak uyduramayanlar yok olup giderler mi ne dersiniz?

WordPress 3 RC 3 sürümünü indirip kurduğumda ise oluşan izlenimlerimi kısaca şöyle paylaşayım.

Kurulum konusu

Zaten yeterince kolay olan WordPress kurulumunda herhangi bir değişiklik yok denebilir. Dakikalar içinde kurulabilen sistemde bir sorun yaşamanız da pek olası değil.

Eski sürümlerle uyumluluk

Onbinlerce eklenti, bir o kadar da ücretli ve ücretsiz tema desteğine sahip WordPress’in bu yeni versiyonunda en büyük soru işareti eski sürümlerle uyumlu olup olmayacağı idi. Buna %90 oranında “EVET” diyebiliriz. Sistemde aşırı taklalar atmayan bir temanız varsa, gönül rahatlığıyla WordPress 3 sürümünü kurabilirsiniz. Eklentileriniz de sorunsuz çalışacaktır. Tabii istisnalar kaideyi bozmaz diyelim yine de. Olur ya size çatar çalışmayan bir eklenti, yalancı duruma düşeriz.

Menü sistemi

Joomla ve Drupal’de bulunan en önemli CMS özelliklerinden birisi Menü kontrol edilebilmesine yarayan alanları idi. Ne yazık ki WordPress’de olmayan bu özellik “sadece blog sitesi yapılır ama CMS olarak kullanılamaz” bir sistem olarak göstermekteydi WordPress’i. Ancak şimdi durum değişmiş. Artık WordPress sisteminde de menülerinizi düzenleyip, kodlarla oynama hakkına sahip olabiliyorsunuz.

Node özellikleri

Özellikle Drupal kullananlar node dedik mi leblebiyi anlayacaklardır, ancak şu şekilde izah edeyim. Kendinize özel sayfa türleri oluşturabileceksiniz.

Çok Kullanıcılı WordPress entegrasyonu

WordPress µ sistemini duymuşsunuzdur. Hani wordpress.com sitesindeki gibi subdomainlere yeni kullanıcıların kendi bloglarını kurmaya yarayan sistemi. Artık bu WordPress 3 ile birlikte geliyor. Yani WordPress kurduysanız, bir kaç ayar yaptıktan sonra siz de ziyaretçilerinize kendi bloglarını yaratma imkanı sunabileceksiniz.

Genel olarak baktığımızda WordPress artık bir CMS olma yönünde büyük bir adım atmak üzere. Kolay kullanımı, tema ve eklenti seçeneği, özelleştirilebilme kolaylığı ile piyasadaki bir çok ücretli ve ücretsiz CMS’nin hükümdarlığına son verme ihtimali gitgide artıyor.

WordPress 3 RC 3 sürümünü bu adresten indirebilirsiniz.

Hachiko gerçek bir hikayeden sinemaya uyarlanmış bir film. Japonya’da onurun ve sadakatin sembolü olarak görülen bir köpeğin hikayesi biraz Hollywood tarzı ile sunulmuş. Filmde Richard Gere başrolde ve tabii Akita cinsi bir köpek ile paylaşmakta filmi. Fazlasıyla duygusal, zaman zaman ağlatabilecek kadar fena bir film.

Filme konusunu veren hikaye ise epey hüzünlü.

1924 senesinde Tokyo’ya getirilen Hachiko isimli Akita yavrusu, Tokyo Üniversitesinde görev alan Profesör Hidesaburo Ueno tarafından sahiplenilir. Hachiko sahibi ile her gün Tokyo’da bulunan Shibuya İstasyonuna kadar gelir, onu işe uğurlar, eve döner ve her akşam aynı saatte istasyona geri dönerek sahibini aynı yerde bekler.

Ta ki 1925 yılının Mayıs ayında bir sorun çıkana dek. Hidesaburo Ueno inme geçirir ve hayatını kaybeder. O günden itibaren Hachiko’nun hüzünlü hikayesi başlar.

Hachiko her akşam yeniden istasyona gelir ve sahibini beklemeye devam eder. Yeni sahiplerinin hepsinden kaçarak Tokyo’ya geri döner, evde kimsenin olmadığını görünce istasyona döner ve her akşam aynı saatte, aynı yerde istasyonda hiç gelmeyecek sahibini beklemeye devam eder.

Artık istasyonda herkesin sevgisini kazanan Hachiko orada yaşamına devam eder, ve 8 Mart 1935 tarihinde 11 yaşında gözlerini yumduğu ana kadar bu bekleyiş sürer gider.

Hachiko’nun sahibini bekleyerek geçen hayatında, Profesör Ueno’nun aynı zamanda Akita türleri hakkında çalışmalar yapan eski öğrencilerinden birisi Hachiko’yu takip ederek hayatı hakkında bilgi edinir ve bu sadık köpeği bir çok makalesinde yayınlar. Bu makalelerden bir tanesi 1932 yılında Tokyo’nun önde gelen gazetelerinden birinde yayınlandığında Hachiko ulusal bir kahraman haline gelir. Onur ve sadakatin en büyük temsilcisi olarak görülmeye başlayan Hachiko Japonya’nın aile sadakati konusunda derslerde öğrencilere örnek olarak gösterilmeye başlanır.

8 Mart 1935 tarihinde ölen Hachiko’nun mumyalanmış naaşı halen Ueno, Tokyo’da bulunan Ulusal Bilim Müzesi’nde sergilenmektedir. Ayrıca Shibuya İstasyonunda Hachiko’yu temsil eden heykel ile Hachiko hala sahibinin dönüşünü beklemektedir.

Ayrıca her yıl 8 Mart gününde Hachiko bu istasyonda anılmaktadır.

1. Sinirlerden beyine giden akımın hızı 170 mil.
2. Beyin tarafından harcanan elektrikle 10 wattlık bir ampül yakılabiliyor.
3. Beyin hücreleri tarafından depolanabilen bilgi Ana Britannica ansiklopedisinin 5 katı. Yaklaşık olarak belirtilen rakama göre ise beynin kapasitesi 1000 terabyte.
4. Kan akışında bulunan oksijen miktarının %20′si beyin tarafından kullanılıyor.
5. Bilim adamlarına göre daha fazla rüya gören kişiler daha yüksek IQ seviyesine sahip oluyorlar.
6. Nöronlar bilinenin aksine hayatımız boyunca gelişmeye devam ediyorlar.
7. Bilgiler değişik nöronlarda değişik hızlarla hareket ediyorlar.
8. Beyin kendi başına acıyı hissetmiyor. Beyni çevreleyen sinir sistemi acıyı hissetmemizi sağlıyor.
9. Beyin geceleri gündüze nazaran daha aktif çalışıyor.
10. Beyinde bulunan su oranı %80.
11. Sakal ve bıyıklar vücuttaki diğer kıllardan daha hızlı büyüyorlar.
12. Bir insan günde ortalama 60 ile 100 arası saç kılı döküyor.
13. Kadınların saç teli erkeklerin saç teline oranla yarısı kadar ince.
14. En hızlı uzayan tırnak orta parmakta.
15. İnsan vücudunda bulunan kıl sayısı yaklaşık olarak bir şempanzede bulunana eşit sayıda.
16. Sarışınlar daha fazla saça sahipler.
17. El tırnakları, ayak tırnaklarına nazaran 4 kat hızlı uzuyor.
18. Bir saç kılı 3.5 ounce yani 0.0992233308 kg. yük çekebiliyor.
19. Bir saç kılının ortalama ömrü 3 ile 7 yıl.
20. Kelliğin ortaya çıkması için saçlarınızın en az yarısını kaybetmeniz gerekiyor.
21. Saç kılı neredeyse yok edilemez. Yanma dışında insan vücudunda hava şartlarına, doğal etkilere ve hatta bir çok asite en çok dayanan olgu saç.
22. Vücudunuzdaki en uzun organ ince bağırsak. Öyle ki bir ortalama insan boyunun 4 katı uzunluğunda.
23. İnsan kalbi her atışında kanı 10 metre yükseğe çıkartabilecek kadar basınç üretiyor.
24. Midenizde bulunan asit bir jileti eritebilecek düzeyde.
25. İnsan vücudunda bulunan damarların uzunluğu yaklaşık 96bin kilometreden fazla.
26. Mide çeperinde bulunan hücreler her gün yenileniyor.
27. Akciğerin yüzey alanı bir tenis kortunu kaplayacak kadar geniş.
28. Kadınların kalbi erkeklerden daha hızlı atıyor.
29. Bilim adamları karaciğerin 500′den fazla görevi üstlendiğini söylüyorlar.
30. Aort damarının çapı yaklaşık bir bahçe hortumunun çapına yakın.

Öncelikle şu “mızmızlıkları” sıralayayım ki “Sony” markasını neden sevmediğimi izah edeyim.

• Sony’nin Vegas ve benzeri yazılımlarında herhangi bir ses MP3 formatına çevirmek istediğimizde ücretsiz codec kullanabileceğiniz durum varken benden “Sony’nin ücretli codec dosyasını satın almamı” istemesi. Hadi ücretsiz codec kullanmayı yasakladın ona laf etmeyeyim. Yahu zaten yazılıma parayı ödemişiz. Baştan deseydin ya bana onu da ücrete dahil ederdik.
• Vaio serisi dizüstü bilgisayarlarında Vista dışında işletim sistemiyle çalışmam, XP kurarsan sürücü desteği vermem, aşırı ısınırım ben varken evde ısınma derdin kalmaz, zırt pırt arıza veririm aklında olsun yaklaşımı.
• DVD oynatıcılarında her DVD’yi beğenmem demesi üzerine teknik servisinden Sony marka DVD’leri kullanın önerisini almam.

Buna benzer örnekleri çoğaltabilirim dileyen olursa ancak konumuzdan uzaklaşırız. Dediğimiz gibi NWZ-W202 minik, pratik, olabileceği kadar kolay kullanımlı bir alet. Öncelikle şunu belirtelim. Renkli ekranı olsun, ışıl ışıl parlasın vb. beklentileriniz varsa bu walkman size göre değil. Zira ürün tamamen pratik kullanım üzerine tasarlanmış. Üzerinde kumanda edeceğiniz 3 buton bulunmakta. Volüm düğmesi, Shuffle düğmesi ve parçaları çalıp ileriye geriye almak konusunda bir düğme. Tabii ki yeterli değil şu halde. Hele de ürünün herhangi bir ekranı olmadığını düşünürsek.

Peki Sony bu üründe ne gibi çözümler bulmuş? Nelerden feragat etmiş?

Öncelikle ürün tamamen giyilebilir özellikli. Yani tamamı ile birbirine bir kablo ile bağlı iki kulaklıktan ibaret. Bu sayede parçaları dinlerken dilerseniz koşunuzu yapın, dilerseniz ev işleri ile uğraşın. Oraya buraya kaynaşan kablolarla uğraşmak zorunda kalmıyorsunuz. Ceplerinizde de bir yük olmuyor doğal olarak.

NWZ-W202 modelinde parçaları dinlemek için play tuşuna tıklamanız yeterli. Bilgisayarınızdaki isimlendirme sırasına göre peşpeşe çalmaya başlıyor. Playlist oluşturma gibi bir durumunuz olmadığından dilerseniz parça isimlerinin başına 000, 001 gibi sıralama imleri koyarak kendiniz listenizi playliste dönüştürüp atabilirsiniz veya Shuffle tuşu ile MP3 çalarınızın listelemesine başvurabilirsiniz.

Parçalar arası geçiş kolay play tuşunu ileri veya geri çevirin parçalar arası geçiş tamamdır. Ancak bir handikapımız söz konusu. Parçalar arasında aramayı nasıl yapacaksınız?

Dediğim gibi listeyi görebileceğiniz bir ekran olmadığı için Sony ZAPPIN™ isimli bir sistemi devreye sokmuş. Play tuşuna uzun süre basılı tuttuğunuzda bir hanımefendi Zappin In diyerek parçalardan bazı bölümleri sırayla çalmaya başlıyor. Zappin modunda iki seçeneğiniz var. Biri uzun bölümler, biri de kısa bölümler çalarak size parçaları sırasıyla duyuruyor. Dilediğiniz parçaya geldiğinizde ise Play tuşuna bir kez tıklamanız yeterli.

Ses kalitesi bu denli yarı prototip bir modele göre iyi sayılır. Tabii ki bir AKG veya Sennheiser kalitesi beklememek lazım. Baslar biraz fazla kuvvetli, midlerde ise bir zayıflık söz konusu fakat inanın bana emsali rakamlardaki ürünlerden hiç bir farkı yok denebilir.

NWZ-W202 MP3, AAC ve WMA formatlarını destekliyor. DRM olmaması şartı ile tabii ki. Özellikle MP3 dosyalarda 320 kbps seçeneğinde kayıt edilmiş parçaları dinlerken kalite farkı anlaşılabiliyor.

Sony’den beklemediğim derecede sade bir bağlantısı var bilgisayara. Daha önce gördüğüm modellerinde illa dosyaları ATTRAC formatına çevir (ki bu da çoğunlukla maksimum 132 kbps kalitesi ile sınırlı kalmak oluyordu) gibi şartlar koymamışlar. Dilerseniz NWZ-W202 ile gelen yazılımı bilgisayarınıza kuruyorsunuz, dilerseniz Media Player 11 aracılığı ile parçaları walkmane yüklüyorsunuz ve benim tercihimde olduğu gibi Windows Explorer üstünden sürükle bırak yöntemi ile parça yüklemesini yapabiliyorsunuz. Dipnot olarak belirteyim Media Player 11 kurulu ise Windows Explorer ile yüklemeniz söz konusu olmuyor zira Media Player hemen bulaşıklık yapıyor sisteme.

Kulaklıklar ilginç ancak oldukça kullanışlı. Pek rahatsız etmiyor ancak dünyada kullanabileceğiniz en iyi kulaklıklar da değiller. Fakat bu denli rahat kullanımlı bir alete yakışan kalitede ses vermeleri ve kulağın içine yerleşen türde olmasına rağmen rahatsız edici olmaması büyük bir artı puan ürün için.

NWZ-W202 toplamda 2 GB’lık bir hafızaya sahip. Daha büyük verileri taşımak bu üründe imkansız, hafıza arttırmak için bir kart girişi vs beklemek de yersiz sayılır zira ürün yeterince ufak.

Ürünün güzel özelliklerinden birisi pilinin ömrü. 12 saatlik bir pil ömrü var ve tamamen USB girişten şarj edilebiliyor. Tabii şu detay çok şık olmuş. Hızlı şarj yapma özelliği ile 3 dakika şarj edildiğinde size 3 saatlik bir pil ömrü sunuyor. Pratik bir çözüm olduğu su götürmez bir gerçek.

Tüm bu detaylarla beraber pratik kullanımlı sade bir MP3 çalar isteyen kişiler için NWZ-W202 ideal bir çözüm olacaktır.

Maksat işin nasıl yapıldığını bulmak ve bu işi yapan kişilerin ne pazarladıklarını görmek.

Öncelikle değerli dostum Evren Cömert’e teşekkürler, zira onun katkısı yadsınamaz. Onca leş dosyayı ayıkla, evir, çevir, mail adresleri ayıkla, test et adamı cidden şizofren hallere sokuyor.

Genelde spam yayını yapan kuruluşların ellerinde 4 adet mail listesi bulunmakta, bunu keşfettik. Zira bu mail listeleri hep aynı rakamları söyleyip durmakta.

Bir dosya 8 milyon, bir dosya 20 milyon, bir dosya 2.5 milyon ve elimize geçen sonuncusu dosyaysa 1.5 milyon mail adresinden oluştuğunu iddia eden listelerden ibaretti. Bu listelerin yanında “e-mail adresi toplama” ve “toplu mail gönderim” yazılımları da cabası tabii ki. İşin en ilginç yönü ise bu satışı yapılan dosyalarda yazılımların lisansını almıyordunuz, sadece size “crack” dosyaları ile kırılmış yazılımlar veriliyordu. İşte memleketimin güzelliklerinden birisi daha! Yurtdışında lisanslı satılan bir yazılımın cracklenmiş halini satıp faturalandırın hadi yiyorsa. Anasını ağlatırlar adamın, ama gel gör ki memleketimizde bu işleme fatura bile alabiliyorsunuz. Ticarete bak!

Mail adreslerini incelemeye başlamadan önce gelen yazılımları kontrol ettik. Bakalım neler yapıyorlarmış. Gördük ki bu yazılımlar epey iş görüyormuş. Google’da bir arama stringini yazıyorsunuz ve çıkan sonuçlardaki sayfalarda ne kadar mail adresi (pardon @ işareti) varsa toplamaya başlıyor bu yazılımlar. Tabii etkinliklerin olduğu sayfalarda Metallica@Hall Center sonucunu da metallica@hall.center diye mail adresi olarak toplaması da eğlenceli sayılabilir. Ayrıca webmaster@google.com ve info@wikipedia.com adreslerini de toplaması takdire şayan. Öyle ya, onlara toplu mail satmak ütopya ise gerçekleştirmenin ilk adımı mail kutularına saçma sapan mesajlar yağdırmakla başlar.

Ardından mailleri kontrol etmeye başladık. Gördük ki sektörel olarak ayrılmış denen maillerin sektörle hiç bir alakası yokmuş. Zira “ambalaj” sektöründe nasa.gov, “aluminyum” sektöründe ise xing.com maillerini görmek yeterli oldu. Daha herhangi bir yazılımla iki veya daha fazla girilmiş mail adresi var mı demeden listedeki milyon mail adresinin ancak %30 veya%40′lık bir kısmının bir ihtimal işe yarayabileceğini gördük.

Ardından duplicate entry karşılaştırması yaptık. Dedik ki aynı mail adresinden bir kaç kez girilmişse bu mailleri ayıklayalım. Sonuçlar şaşırtıcıydı.

• 8 milyon mail adresinde 135bin’den fazla,
• 20 milyon mail adresinde 2 milyon civarı,
• 2.5 milyon mail adresinde 500bin civarı,
• 1.5 milyon mail adresinde ise 120bin’den fazla çift girdi vardı.

Kaldı mı elimizde 32 milyon mail adresinden 29 milyon 250 bin mail adresi? Eğer bu mail adreslerini satın almış olsak ödenecek rakam tahmini olarak 200 milyon TL. olacaktı. Şimdi bu rakamı bölelim. Yaklaşık mail başına 6.83 TL ödemiş olurduk.

Durun daha yeni başladık. wikipedia.com ve google.com gibi mail yollamanızın sizi spamci yapmaktan öteye gitmeyeceği mailleri temizlemeye başlamadık. Tabii Türkçe yollayacağınız maillerin de yabancı mail adreslerine gitmesinin de anlamsızlığını katarsak onları da yok varsaymak en iyisi olacaktı. Üstüne de yahoogroups.com gibi mail gruplarının asla mail almayacak olan uzantılarını da eklemek şarttı.

Bu noktada Evren devreye girdi. Excel’de yazdı kurallarını ve temizliğe başladı. Sonuç cidden yıkım oldu diyebilirim. Şöyle ki…

Bahsettiğimiz kriterlere sahip ilgisiz mail adreslerini sildiğimizde elimizde kalan mail adresi sayısı bir anda 17 milyona indi. Tabii bu mail adreslerinde şu tür mailler de bulunmaktaydı. 071282910@alanadi.com.tr tadında sadece rakamlardan oluşmuş ve çeşitli sistemlerin anlık oluşturdukları mail adresleriydi bunlar. Bir de sadece rakamlardan oluşan mail adreslerini sildiğimizde elimizde kalan toplam mail adresi sayısı 15 milyon 700 bin adet civarındaydı.

Şimdi bir daha hesap yapalım. 200 milyon ödemiştik bu mail adreslerine. Bölelim 15 milyon 700 bine. Yaklaşım 12.73 TL çıkıyor sonuç. Yani bir tane adrese 12.73 TL. ödemiş oluyoruz. (Eski TL hesabına göredir.)

Daha şimdiden surat ekşiten bir hal almaya başladı değil mi? Dahası geliyor bir kaç gün içinde. Elde kalan 15 milyon 700 bin mail adresini verify ederek halen çalışıp çalışmadıklarını sorgulamaya başladık. Bakalım kıyım ne kadar olacak…

Dün Kaspersky Antivirüs’ün son güncellemesinden sonra Google AdSense reklamlarının bloke edildiğini görünce dur bakalım dedik. Hemen mailimizi yazdık ki gelen cevap ilginçti.

Hello,
Sorry, it was a false detection. It will be fixed in the next update.
Thank you for your help.

Yani şu anlama geliyordu cevap. “Kusura bakmayın hatalı bir tarama yapıyor yazılım. Yeni güncellemede giderilecektir.”

Tamam iyisin hoşsun da artık şizofren davranışlara dalıyorsun be Kaspersky.

[singlepic id=1 w=320 h=240 float=left]Ne alaka diyeceksiniz tabii ki, okumaya devam edin o halde.

Bugün bir arkadaşımın C++ mı Visual Basic mi tartışması esnasında gönderdiği linklerde konuyla çok ama gerçekten alakasız bir detay ilgimi çekti. Bu kitabın satıldığı internet sitesinde küçük bir detayın nasıl bir geyiğe yol açabileceği dikkatten kaçmıştı.

Kitap ve tanıtımı oldukça iyi yapılmıştı. Açıklama, kitabın resmi, fiyatı, indirim şekli, taksitlendirme detayları, müşteri yorumlar vb olgular sorunsuzdu. Yani sayfa bu kitabı satardı ta ki sayfanın alt kısmında şu başlığın altındaki detaylara kadar.

“Bu Ürünü Tercih Edenlerin Satın Aldığı Diğer Ürünler”

Evet bir alışveriş sitesinde gerekli bir alan, ancak kodlamada ilişkilendirmelerin çok dikkatli yapılması gereken bir alan. Neden mi?

Bu alanda belirtilene göre C++ kitabını satın alanların en çok rağbet ettiği ürünler sırasıyla şöyleydi.

• Cumhuriyet – Türk Mucizesi
• Küçük Prens – Mavi Bulut
• Taş Devri Diyeti
• Transformers : Revenge of the Fallen serisinden 2 ürün.

Arkadaşımın dikkatini de bu konuya çekmem sonrası çeşitli fikirler geçti yazışmamızda. Fikirleri aynen şöyle sıralayayım sizlere.

1. Firma en fazla kar marjı olan ürünleri bu alana koyuyordu.
   (YANLIŞ) Zira diğer ürünlerde farklı sonuçlar çıkıyordu ve her ürün için aynı sonuçlar tekrarlanmaktaydı.
2. Bu üründen sadece bir elin parmağı kadar satılmıştı. Alıcılar da bu ürünler dışında sadece bir tek ürün almış olabilirlerdi. Bu şekilde biz 5 farklı alıcının 5 farklı seçimini görüyorduk.
   (BELİRSİZ) Öncelikle ürün en çok satılanlar listesinde olduğundan bu ihtimali devre dışı bırakıyordu. Ancak istatistikleri görmeden bu ürünü alanlar sadece bu ürünle kalmamış, başka ürünler de sipariş etmişler demek zor. Nitekim % 10 ile sınırlı bir ihtimal de olsa gerçekten alıcılardan çok azı başka ürün almış olabilirlerdi.
3. Bu ürünü alanların çoğu kodlamayla kafayı yemiş ve genel saplantı olarak C++ öğrenen herkes bu kitaplara yöneliyordu.
   (GEYİK) Neden geyik olduğunu açıklamama gerek yoktur sanırım.
4. Bu sistemde ürünlerin arasındaki ilişkilendirmede bir hata vardı ve önceliği konuyla ilgili ürünler yerine başka bir kritere göre vermekteydi.
   (KUVVETLİ İHTİMAL) Kodlamalarda bu tür bağlantılar kurmak çoğu zaman gözden kaçabilen detaylar olabilmekte.

Öncelikle uzun süre kodlama ile uğraşmış olanlar biliyor ki her zaman bir hata vardır. Kullandığımız yazılımlarda yüzlerce patch, yama, güncelleme yapılması onca beta tester kullanıcının kontrolüne rağmen doğal bir olgu ise, bir internet sitesi projesinde kullanıcı testinin olmadığı bir ortamda olası detay hatalarının gözden kaçması çok doğal bir olgu.

Bu tür durumları yaşamak çok doğal. Önemli olan düzgün çalışan bir sistemde bu tür hatalara da dikkat etmek. Unutmamak lazım ki bir projeyi teslim etmek işin bitmesi demek değil, destek verilmesini gerektiren bir sürecin de başlaması anlamına geliyor.

Bu yazıda amaç kimseyi eleştirmek değil. Zira söz konusu olan sitenin kodlaması da gayet düzgün yapılmış ve başarılı bir çalışma. Dikkat çekmek istediğimiz hiç bir zaman kodlamalar BUDUR! denecek kadar mükemmel değil. Bu bağlamda her önümüze gelen siteye “HATALI” demek yerine bu detaylara kendi işlerimizde de dikkat etmemiz doğrusu olacaktır.