Günümüzde bir firmanın artık olmazsa olmazlarından sayılmakta internet siteleri. Öyle ki firmaların pazarlama mekanizmalarında gitgide yükselen paylara sahip olan web sitelerini yaptırırken bir çok müşteri ne derecede ciddi bir iş ile karşı karşıya olduğunun farkında olamamakta. Bazıları da önemsememekte. Ancak bu yaklaşımın artısı veya eksisi sonuçta “Web Tasarım Firmalarını” değil internet sitesi sahiplerini etkiliyor.

Evet, web tasarımcı demek yanlış. Ama burada öncelikle yanlışlara değinmek istediğimizdendir bu “web tasarımcı” kelimesinin kullanılması. Yazıda ilk 10 maddede genel müşteri yaklaşımındaki sorunlara değiniyoruz söyleyelim. Yazının devamında ise aslında işin iç yüzü nedir onu açıklamaya çalışacağız.

1. Web tasarımcı milyonlarca tasarım, kodlama ve SEO tekniğini ezbere bilmelidir. Öyle ya, bir kişi tüm alemin sırrını çözmüş olmalıdır.
2. Web tasarımcılar uyumazlar. Hatta aile düzenleri vs yoktur. Bu nedenle her saatte arayabilirsiniz önemli değil. Sabahın köründe MSN ile sevgilinizle görüşemiyorsanız da farketmez. O size çözüm bulmak zorundadır.
3. Siz her çağırdığınızda yanınıza gelip bilgisayarlarınızdaki sorunları çözmek zorundadırlar. Ücret falan da gerekmez. Amme hizmetidir bu yaptıkları. Mail adreslerinizi kurmak, bilgisayarlarınızdaki virüsleri temizlemek bu işin şartlarındandır. Hatta siz çağırmışken öğle yemeğinizi bile pişirebilirler. Bunu yapmayanları ise size ayıp ederler.
4. Her ne kadar teknik servis, danışma gibi konular Reklamcılar Derneği tarafından “ücrete tabidir” dense de boşverin. Sizin zamanınızda Reklamcılar Derneği mi vardı? Doktorların muayene ücretini ödeyebilirsiniz, hatta avukatların danışma ücretlerini de. Dahası bankadan kredi çekerken bile işlem ücreti alınmasına laf etmeyebilirsiniz. Ama web tasarımcı sizin firmanıza gelip bilgisayarlarınıza bakmakla da yükümlüdür.
5. Web tasarımcı sitenizin yayınlandığı sunucuya, alan adı alınan kuruluşlara kesinlikle para ödemez. Öyle şey mi olur? İnternet sebil alanı zaten. Ne hakla sizden ücret talep ediyor? Sunuculara yıllık bedeller ödenmiyor zaten. Alan adı da ücretsiz bir şey.
6. İnternet sitenizi yaptırırken aman ha web tasarımcınıza danışmayın. O işten anlamaz zaten. Eşiniz, çocuklarınız, yeğenleriniz, komşunuz, hatta mahallenin bakkalı ile görüşmeler yapıp notlarınızı alın. Sonra web tasarımcınıza bunları tembihleyin aman ha.
7. Alan adınızın süresi geçmişse suçlusu web tasarımcınızdır. Size süresi bitiyor diye mesajlar göndermesi bunu değiştirmez. Gitsin kendisi ödesin değil mi? Nasıl terbiyesizliktir bu?
8. Hosting alanınız kapandıysa tam bir şerefsizdir o web tasarımcısı. Nasıl kapar? Öyle ya havadan para kazanıyor bunlar. Siz ona para mı kaptıracaksınız?
9. İşinizi teslim aldıktan sonra sakın ödemesini yapmayın web tasarımcının. Hazır iş bitmiş. Hele bir de sitenizin ödeme alınmadığından dolayı kapatılacağını söylerse hemen alın telefonu elinize. Hiç muhabbete girmeyin. Muhatap olmanız hatadır. Hemen tehdit edeceksiniz. Özellikle “hayatını bitiririm” cümlesi tam yerine denk gelir. Muhakkak söyleyin bunu.
10. Sitenizi yaptırmak için hiç bir hazırlıkta bulunmayın. Fotoğraf çekmek isterseniz de mümkün olan en düşük çözünürlüklü cep telefonu ile çekin o fotoğrafları. Web tasarımcının işi bu büyütüp güzel gösterecek o resimleri.

Şimdi bu 10 maddeye açıklamalara değinelim.

1. Kimse her şeyi tam olarak bilemez. Web tasarım bir ekip işidir. Kodlama ayrı, tasarım ayrı işlerdir. SEO bunların dışında, reklamcılık ve pazarlama bilgilerini de gerektiren bir konudur. Bu yüzden “bizim Osman bu işin piri” gibi yaklaşımlar komik olmaktadır.
2. Web tasarımcınıza ödediğiniz ücret size internet sitenizi tasarlaması içindir. Yıllık ödediğiniz hosting ve alan adı ücreti ise sitenizin yayınında olan sorunlar ile ilgilidir. Web tasarımcı size bilgisayarlarınızdaki teknik destek gerektiren sorunlarda yardımcı değildir. Zira bir çok web tasarım firması da bu konuda hizmet veren firmalardan teknik destek hizmeti alır.
3. Web tasarımcı (size taahhüt edilmediği sürece) yanınıza gelip çalışmak zorunda değildir. Hele de bilgisayarlarınızın virüs yemesi gibi konular onu hiç alakadar etmez. Yok illa ki ondan destek almak gibi bir eğiliminiz varsa bunun da belirli bir ücreti vardır. Ya öder ona yaptırırsınız, ya da ödemez yaptırmazsınız.
4. Web tasarımcınızdan alacağınız danışmanlık hizmeti (hele de SEO gibi konularda) ücretlidir. Her yapılan iş bir emektir ve bu emeğin bir karşılığı vardır. Ne yazıktır ki hala Reklamcılar Derneği’nin bize önerdiği ücretler hayal olsa da bu denli de ucuzculuk olmaz. Açıkçası terbiyesizliktir.
5. İnternet sitenizin yayınlandığı hosting alanı özel sunucularda yer alır. Web tasarım firmaları da bu sistemlere çeşitli meblağları geciktirmeden öderler. Bu işlerde 15 günlük çek, 3 aylık senet gibi mekanizmalar da olmadığından size de bu şekilde bir yaklaşım beklemeniz yersizdir. Alan adınızda da bu durum geçerlidir. Hatta belirli bir süre geciktirmeniz sonrası alan adı sağlayan firmalar size ek cezalar kesebilirler. (bkz. redemption period)
6. Web tasarım işi bu kadar kolay olsaydı herkes yapabilirdi. Gerçi günümüzde herkes web tasarım yaparım diyor ama sonuç alabilen çok az. Bu bağlamda da biraz akıllı davranırsanız web tasarımcıların size gerçek yardımcılar olduğunu anlayabilirsiniz.
7. Alan adınızın süresini takip etmek ve ödemesini yapmak tamamen site sahibinin yükümlüğündedir. Eğer yıllık bir sözleşmeniz varsa web tasarım firması size bu sürenin bittiğini haber vermekle yükümlüdür. Ancak siz ödeme yapmıyorsanız onu ilgilendirmez. Turkcell faturanızı ödemediğiniz zaman telefonunuz nasıl kesiliyorsa bu sistem de aynıdır. Fazla yaygara etmenize gerek yok.
8. Hosting alanınız için yıllık bir ücret az veya çok ödersiniz. Ödemiyorsanız bu da kapanır. Anlayamayan varsa elektrik ve su faturalarını ödememeye devam etsin rica edeyim. Kesildiğinde aynı yaygarayı suyunuzu ve elektriğinizi kesen kurumlara yapın. Alacağınız cevap bizden alacağınız cevap olacaktır emin olun.
9. Uyanık olmakla, çakallık yapmak arasındaki ince çizgide gezen bir çok firma çalışanı ve sahibi var piyasada. Şöyle izah edelim. Uyanık olmak satın alırken en uygun şartları elde edebilmek ve yapılan işten en çok verimi almaktır. Bunun karşılığında bir işi satın aldıysanız ödersiniz. Öyle ya da böyle. Ödemediğinizde de hakaret ve tehditler size en çok savcılığa yolu gösterir. Gider ifadenizi verir, karşınızda açılan ticari davada da borçlarınız yanında avukatlık ücreti gibi masraflara girersiniz. Seçim sizin. Bizden söylemesi.
10. Sitenizi hazırlamanız için gerekli yazıları siz yazarsınız. Web tasarımcı bunu hazırlamaz. Eğer hazırlamasını istiyorsanız bu bir ajans faaliyetidir ve web tasarım işinizi üstlenen firmanın yeterliliği varsa yapabilir ancak bu ek ücrete tabidir. Sitenizde yer alacak resimleri de nasıl gönderirseniz o şekilde yayınlanır. 300×200 piksel boyutlarında bir resmi sitenizin arka planı olarak istemeniz biraz hayal olur. Eğer profesyonel fotoğraf çekimi de istiyorsanız bu da ek ücrete tabi olur unutmayın.

Sonuç olarak belirtmek lazım. Web tasarım işi sadece Photoshop ve Dreamweaver kullanımı ile kotarılacak bir iş olmaktan yıllar önce çıktı. Site sahibi firmanın kurumsal kimliğini yansıtmakla beraber pazarlama dinamiklerini de tetiklemekle yükümlü olmaya başlaması ile birlikte “Web Tasarım Firmaları” çok daha fazla yük ile karşı karşıya kaldılar. Pazarlama tekniklerinin uygulanması, sektör hakkında bilgilerin edinilmesi gibi bir çok gereksinim bu firmaları yavaş yavaş birer ajans olmaya yöneltmeye başladı uzun süredir.

Bir çok müşterim daha önce çalıştıkları web tasarımcılardan muzdarip olduklarını belirtmekteler. Haftalarca alan adı yönlendirmesi yapamayan, pazarladıkları sitelerin güncellemelerini yetiştiremeyen, yönetim paneli gibi bir zorunluluğu yerine getiremeyen bu firmamsı oluşumlar her geçen gün daha da büyük açmazlar içinde yokolmak üzereler.

Seçim yine müşterinin. En ucuzunu seçip ilk 10 maddedeki yaklaşımları göstermeleri durumunda bir internet sitesine sahip olmaları bile mucize olacaktır. Ancak sonraki 10 maddeyi gözden geçirip seçimlerinde daha titiz oldukları zaman gerçekten ödedikleri bedelin getirisini çok daha kısa sürelerde geri alacakları gerçektir.

Gönderilen ve alınan her 100 e-postanın en fazla 20′si iş ile ilgili iletilerden oluşmakta. Geri kalan 80 tanesi ise genellikle Powerpoint dosyaları ve komik resimler gibi başlıklarla bezenmiş iletiler.

Hele en komedi olanları da şunlar.

DTP’li Leyla Zana, LC Waikiki’yi satın almış. Onların ürünlerini almayın.
Ottiribityum diye bir maden varmış. Sadece Türkiye’de varmış ama kahpe düşman ülkeler bizim çıkartmamıza izin vermiyorlarmış, hede hödö…
Hitler’in cesedinde bırt varmış.
Boğaz köprüsünün dibinde zırt varmış.

Her tür mailin başında, kıçında, bir yerinde şu ibareler muhakkak bulunmakta. “Arkadaşlarına İlet”, “Herkese Yolla”, “Allah rızası için tüm listene forward et” (Dilenci modu), “10 kişiye yollarsan hayatın değişecek” (Şarlatan modu).

Hadi bu mesajları yollayanların temel özellikleri belli. Hepsi de fütursuzca herkesin tüm listelerine yolladıkları mesajların 10-15 iletim sonrası kendilerine de geleceklerini ve tüm iletilen e-posta hesaplarının “kabak gibi” ortada olduğu e-mail avcısı tanıtım dehaları. Deha konusunda ciddiyim. Klasik bir sosyal mühendislik durumu bu yaptıkları. Gaza getir, herkes birbirine yollasın mailleri, sana düşenlerle listeni genişlet, o listeyi de ücretli olarak sat.

Sadece geçen hafta deneme amaçlı olarak gönderdiğimiz rastgele bir powerpoint içerikli mesajın bize 5 gün sonra döndüğünde 3000′e yakın e-posta adresi ile geldiğini görmemiz bunun ispatı. Peki bu konuda trajikomik olan ne?

Bu mail adreslerinin sahiplerine baktığınızda her meslek kolundan, her yaş grubundan, her zeka katsayısından insanın olduğunu görüyoruz. Yahu bir insan hiç mi araştırmaz kendisine her söylenenin gerçek olup olmadığını? Size yolda birisi “dünya yıkılacak” dediğinde yolda koşa koşa “KAÇIN! DÜNYA YOK OLUYOR!” diye histerik triplere mi giriyorsunuz? Yok girmiyorsanız bu sanal ortamdaki histeri kriziniz nedir?

Yok öyle şeyler inanın. Ne Leyla Zana gitti LC Waikiki’yi aldı, ne de ülkemizde boğaz köprüsünün dibinde Zırtinyum diye bir madde var. Bunu her önünüze gelen yere yazmakla da bunlar gerçek olmuyor. Siz zilyon tane mail adresini salya sümük mesajlar vasıtasıyla kaptırırken hiç bakmadığınız bilgi kaynaklarında işin gerçekleri duruyor. Google’a girip konuyu araştırmak o kadar da zor değil.

Sadece şunu düşünün. 10 tane güzel duvarkağıdı resmi bulun. Bunu bir e-posta mesajına ekleyin. 100 adet e-mail adresini iletilecekler alanına ekleyin. Tıklayın ve gönderin. Toplamda en iyi ihtimal 15 dakikanızı alır.

Şimdi bir adım ileri gidelim. Açın powerpoint yazılımını, en az 10 slayttan oluşan bir mesaj hazırlayın. Sonra da bu mesajı gönderme işlemini yapın. Bu sefer süre 1 saate çıkar.

Peki bu mesajları hazırlayan adamlar manyak mı? Bir Yahoo veya Google mail grubuna üye olun. Günde en az size 10 adet bu şekilde mesaj gelir. Bu mesajda reklam verme ihtimali yoksa, gönderilen her mesaj için bu adamlara bir para ödenmiyorsa iki ihtimal var bir insanın bu işe hayatını koyması için. İlk ihtimal bitmiş bir psikoloji ile hastalık derecesinde saplantı ile bu tür mesajlar hazırlamak. (Bu ihtimalde bu mesajı yollayan arkadaş herhangi bir işte çalışamaz, çalışsa bile o işten verim alınamaz.) İkinci ihtimal ise bu mesajlardan dolaylı yollardan da olsa para kazanılması şartı. (Unutmayın kimse delicesine hümanist değil. Beleş suyu bile artık ender bulunan hayratlarda içebiliyorsunuz memlekette.)

Güzel grubum, cici maillerim, boş beleş gönderim listem tadında olgulara ne kadar ön verirseniz size o kadar fazla “3 günde 5 santim”, “Oturduğun yerden para kazan”, “Tıkla kız soyunsun” tadında başlıklarla gereksiz e-posta gelecektir. Neden mi? E-mail adresiniz sözüm ona “E-Mail Listeleri” içerisinde satılmıştır. Ne güzel değil mi? Bir mail adresini daha or..pu ettik. Sıradaki gelsin.

Size bir mail geldiyse “allah rızası için” biraz araştırın. O mesajda ismi geçen “Hamdullah Zırtoğlu” Bilkent’te profesör değil. Aynı mesajda adı geçen “Bırtiyum” diye bir maden yok dünyada. Hatta Leyla Zana’nın LC Waikiki için tüm harcaması sadece dükkanından aldığı t-shirt ile sınırlı.

Okul yönetimi daha önce Türk Telekom’dan hosting desteğini satın almışlardı. Belirtilen şu idi. Türk Telekom sunucuları PHP destekliyor.

İyi hoş fakat bize verilen bilgilerle yönetim panelini incelemeye başladığımızda dünyanın en sade yönetim paneli ile karşılaştık. Bu sebepten paneli incelememiz yaklaşık 10 saniye sürmüştür.

Kontrol paneli iki linkten oluşmakta. “Şifre Değiştir” ve “Çıkış”. Olay bitmiştir. Binlerce hosting firmasının çözemediğini çözmüş Türk Telekom ve minimal hosting kavramını kazandırmış bizlere.

Bitti mi? Daha yeni başladık!

Ücretsiz bir hostingde bile denediğimiz yazılımı Türk Telekom sunucularına yükledik. Sistemimiz “flat file” yani mySQL gibi bir veritabanı altyapısı gerektirmediğinden sorun yaşamadık. Ancak bu sefer de “UTF-8″ kodlanmış sayfalarımız Arapça ile Çince arası cık parantezinde karga ve burga modunda açıldı. Tabii ki destek hattından telefon açtık. Öncelikle bizden alan adını istediler. Alışkanlık olmuş, hata bizde dedik ki, “bıdıbıdı.k12.tr”. Cevap çok güzeldi. “www’li (veveveli diye telaffuz edildi) alan adınız yok mu?”

Bu badireyi atlattıktan sonra UTF-8 kelimesi ağzımızdan çıkıverdi. İlk önce kodlamak zorunda kaldık. Urfa, Trabzon, Fatsa, Tire, Sekiz dedik. Bu sefer “ne işe yarıyor bu utefe” cevabını almamız bize muhteşem duygular yaşattı.

Bunca çaba sonrası sonuç? Kusura bakma Türk Telekom, artık müşterimizin yeni bir hosting firması var.