Öncelikle internet üzerinde neyin doğru neyin yanlış hamleler olduğunu bilmek önemli. Zira iyi niyetle yazdığınız bir tanıtım metni sırf unuttuğunuz CAPS LOCK tuşu yüzünden tamamı ile büyük harflerle görünebilir, bu da okuyan kişiler tarafından rahatsız edici bulunabilir. Unutmayın, internet kültüründe BÜYÜK HARFLERLE YAZMAK, BAĞIRMAK anlamına gelir.

Gelelim kurallara.

Hedeflerinizde Önceliklerinizi Belirleyin!

İstediğiniz hem yeni müşteriler kazanmak, hem de firmanızın tanınırlığını arttırmak ise bunun için sosyal platformlar size eşsiz kaynaklar sunabilir. Ne yazık ki ülkemizde çok da iyi bilinmeyen internet kültüründe firmalar “sitemi yaptırdım, mailim de var, bu bana yeter” zihniyetinde gidiyorlar. Ancak hedef sadece internet sitenizin olması veya mail alıp gönderebilmeniz değil. Eğer bu hedeflerde kalacaksanız zaten size ücretsiz bir internet sitesi yanında Hotmail veya Gmail sitelerinden alacağınız mail adresleri de kafi gelecektir. Zira iki şekilde de tanınırlığınızı arttırmanız pek mümkün değil.

Konu ile ilgili günümüzde en çok kullanılan ve en rağbet gören platform Facebook ve onu Twitter takip ediyor. Bu platformlarda firmanızı tanıtırken sadece bir Facebook sayfası açıp arkadaş listenizi davet etmenizin de pek bir faydası yok. Zaten o arkadaşlarınız firmanızı tanıyor, doğal olarak da hizmetinizden faydalanacaksa tanıdığı bir firma olan sizin firmanızı tercih etmesi doğal. Önemli olan daha önce sizi tanımayan kişilerin sizin isminizi duyması ve sizi tercih etmeleri.

Hedef önceliklerinde ele almanız gereken konu direk satışa yönelik mi davranacaksınız, yoksa firmanızın tanınırlığını mı arttıracaksınız, bu sorunun cevabını bulmanız. Zira direkt olarak satış istiyorsanız mutlaka ve mutlaka ürünlerinizin tanıtıldığı ve satışının en azından sipariş yolu ile yapılabildiği bir internet sitesine, gücünüz yetiyorsa da e-ticaret sitesine sahip olmanız gerekmekte.

Aktif Olun!

Evet, Facebook sayfanızı açtınız, aynı hevesle üstüne de eşi dostu davet ettiniz. Bir de sitenize link verip bir kaç tane yazı yazdınız. Peki ya sonra? Ne sıklıkta güncellediniz Facebook sayfanızı?

İş yapıyorsanız bu sayfada komik videolara paylaşamanızın absürd duracağı bariz iken en azından firmanızdan haberleri bu sosyal platformda paylaşarak insanların dikkatini çekme yoluna başvurmanız gerekmektedir. Bu sebeple firmanızın aktivitelerini mutlaka paylaşacağınız bir platform olarak görün sosyal mecralardaki alanlarınızı.

Müşterilerinize Kulak Verin!

Firmanızla ilgili yapıcı ve yıkıcı her eleştiriye açık olun. Kimse kusursuz değildir. Ciddiyetinizden ve efendiliğinizden ödün vermediğiniz sürece eninde sonunda kazanırsınız.

Ticaret sabır işidir.

Yaratıcı Olun!

Özgün olmaya gayret edin. Zira bu sizi farklı kılacaktır. Örnek olarak kendi sektörümde artık çok güldüğüm bir slogan var. “SİZ DÜŞLEYİN BİZ YAPALIM!” Çok kullanıldı ve bayatladı sayılır. Açıkçası şahsen uzak duruyorum.

Ayrıca her aklınıza gelen fikir muhteşşem değildir. Geçenlerde gördüğüm bir ticaret sitesi bozması bize 5 tane firma tavsiye edin, 2 adetine satarsak sizin ücretinizi 1/4 eksik alalım diyordu. Cem Yılmaz esprisi gibi, “200 TL vereyim …tir git” diyesi geliyor insanın.

İletişime Açık Olun!

Firma telefonlarınızdan, mail adreslerinizden, MSN ve benzeri sistemlerden erişim sağlayın müşterilerinize. Hatta sitenizde de bir canlı görüşme modülü bulundurmanızı tavsiye ederim. Özellikle mail adresinize gelen mesajlara en geç 1 gün içinde cevap verin.

Şimdi bir hesap yapalım. Bu rakamlara neler yapılabiliyor.

Diyelim ki bir siteniz var ve tanıtım yapmak istiyorsunuz. Facebook üzerinde bir grup veya sayfa açtığınızda 100 TL gibi bir ücretle bu grup ve sayfanıza 2 milyon kişiyi davet eden firmalar var. Diyelim ki bu rakamın yarısı sahte profil. Yine de 1 milyon kişiye markanızı duyurmuş olacaksınız. Peki ne kadar ücrete? Sadece 9 adet mail adresine ödediğiniz fiyatla.

Diyelim ki siteniz var ve arama motorlarında yükselme yaşamak istiyorsunuz. Ne yapacaksınız? SEO işlemlerine tabi tutacaksınız sitenizi. Peki bu ne kadar bir maliyet getirecek size? Ufak çaplı bir SEO faaliyeti için ayırmanız gereken bütçe 500 TL civarı olacaktır. Üstelik en az 2-3 aylık bir çalışma. Yani ayda 250 TL civarı bir ödeme yaparak sitenizin ziyaretçi sayısını, bu bağlamda da tanınırlığınızı arttıracaksınız. Ayda kaç adet e-mail parasına yapıyorsunuz o halde. Söyleyelim yaklaşık 20 adet e-posta adresine ödeyeceğiniz para ile sitenizde kalıcı bir yükselme yaşamanız söz konusu.

Hadi diyelim ki web siteniz var, sıralamada iyi durumda, ama marka tanınırlığınızı arttırmak istiyorsunuz. Bir broşür hazırlatıp, bastırmak ve dağıtımını yaptırmak ne kadar tutmakta günümüzde? 150 ile 500 TL arası. Ne demektir bu? 12 ile 40 mail adresine ödeyeceğiniz fiyat aralığında firmanıza el broşürü bastırmak daha mantıklı değil mi?

Ve işin asıl acı yönü. Bu mail adreslerinin kaçı çalışıyor hala bilemiyoruz. Tabii şu detaylar da önemli.

• Bu e-mail adreslerinin sahipleri firmanız hakkında ne düşünecek? Gerçekten ciddi bir kuruluş olarak mı görüneceksiniz? Yoksa spam yapan firmalardan birisi olarak marka değerinizde kayıp mı yaşayacaksınız?
• Gönderdiğiniz mesajlar gerçekten okunacak mı? O mesajlardan sitenize kaç dönüş olacak?
• E-posta mesajlarınız şikayet edilecek mi? Bu mesajı alan kişiler sizin alan adınızı, firma isminizi taşıyan bu mesajları Hotmail ve Gmail gibi servislerde 1 tıklama ile “Bu adamlar spam yapıyor” olarak bildirecekler mi?

Daha kıyım devam ediyor listede. Görünen o ki elimizdeki listenin verify (doğrulama) işlemleri bittiğinde kalan mail adeti iyimser bir tahminle listenin %30 ile 40′ı kadar olacak. Yani 5 milyon mail adresinden az! Yani tahmini olarak mail adresi başına 40 TL ödemiş olacaksınız. Biraz pahalı gibi görünüyor sanırız!

Spam Günlüklerinin son bölümünde kalan mail adresi sayısı ve genel maliyet durumunu gözden geçireceğiz…

Maksat işin nasıl yapıldığını bulmak ve bu işi yapan kişilerin ne pazarladıklarını görmek.

Öncelikle değerli dostum Evren Cömert’e teşekkürler, zira onun katkısı yadsınamaz. Onca leş dosyayı ayıkla, evir, çevir, mail adresleri ayıkla, test et adamı cidden şizofren hallere sokuyor.

Genelde spam yayını yapan kuruluşların ellerinde 4 adet mail listesi bulunmakta, bunu keşfettik. Zira bu mail listeleri hep aynı rakamları söyleyip durmakta.

Bir dosya 8 milyon, bir dosya 20 milyon, bir dosya 2.5 milyon ve elimize geçen sonuncusu dosyaysa 1.5 milyon mail adresinden oluştuğunu iddia eden listelerden ibaretti. Bu listelerin yanında “e-mail adresi toplama” ve “toplu mail gönderim” yazılımları da cabası tabii ki. İşin en ilginç yönü ise bu satışı yapılan dosyalarda yazılımların lisansını almıyordunuz, sadece size “crack” dosyaları ile kırılmış yazılımlar veriliyordu. İşte memleketimin güzelliklerinden birisi daha! Yurtdışında lisanslı satılan bir yazılımın cracklenmiş halini satıp faturalandırın hadi yiyorsa. Anasını ağlatırlar adamın, ama gel gör ki memleketimizde bu işleme fatura bile alabiliyorsunuz. Ticarete bak!

Mail adreslerini incelemeye başlamadan önce gelen yazılımları kontrol ettik. Bakalım neler yapıyorlarmış. Gördük ki bu yazılımlar epey iş görüyormuş. Google’da bir arama stringini yazıyorsunuz ve çıkan sonuçlardaki sayfalarda ne kadar mail adresi (pardon @ işareti) varsa toplamaya başlıyor bu yazılımlar. Tabii etkinliklerin olduğu sayfalarda Metallica@Hall Center sonucunu da metallica@hall.center diye mail adresi olarak toplaması da eğlenceli sayılabilir. Ayrıca webmaster@google.com ve info@wikipedia.com adreslerini de toplaması takdire şayan. Öyle ya, onlara toplu mail satmak ütopya ise gerçekleştirmenin ilk adımı mail kutularına saçma sapan mesajlar yağdırmakla başlar.

Ardından mailleri kontrol etmeye başladık. Gördük ki sektörel olarak ayrılmış denen maillerin sektörle hiç bir alakası yokmuş. Zira “ambalaj” sektöründe nasa.gov, “aluminyum” sektöründe ise xing.com maillerini görmek yeterli oldu. Daha herhangi bir yazılımla iki veya daha fazla girilmiş mail adresi var mı demeden listedeki milyon mail adresinin ancak %30 veya%40′lık bir kısmının bir ihtimal işe yarayabileceğini gördük.

Ardından duplicate entry karşılaştırması yaptık. Dedik ki aynı mail adresinden bir kaç kez girilmişse bu mailleri ayıklayalım. Sonuçlar şaşırtıcıydı.

• 8 milyon mail adresinde 135bin’den fazla,
• 20 milyon mail adresinde 2 milyon civarı,
• 2.5 milyon mail adresinde 500bin civarı,
• 1.5 milyon mail adresinde ise 120bin’den fazla çift girdi vardı.

Kaldı mı elimizde 32 milyon mail adresinden 29 milyon 250 bin mail adresi? Eğer bu mail adreslerini satın almış olsak ödenecek rakam tahmini olarak 200 milyon TL. olacaktı. Şimdi bu rakamı bölelim. Yaklaşık mail başına 6.83 TL ödemiş olurduk.

Durun daha yeni başladık. wikipedia.com ve google.com gibi mail yollamanızın sizi spamci yapmaktan öteye gitmeyeceği mailleri temizlemeye başlamadık. Tabii Türkçe yollayacağınız maillerin de yabancı mail adreslerine gitmesinin de anlamsızlığını katarsak onları da yok varsaymak en iyisi olacaktı. Üstüne de yahoogroups.com gibi mail gruplarının asla mail almayacak olan uzantılarını da eklemek şarttı.

Bu noktada Evren devreye girdi. Excel’de yazdı kurallarını ve temizliğe başladı. Sonuç cidden yıkım oldu diyebilirim. Şöyle ki…

Bahsettiğimiz kriterlere sahip ilgisiz mail adreslerini sildiğimizde elimizde kalan mail adresi sayısı bir anda 17 milyona indi. Tabii bu mail adreslerinde şu tür mailler de bulunmaktaydı. 071282910@alanadi.com.tr tadında sadece rakamlardan oluşmuş ve çeşitli sistemlerin anlık oluşturdukları mail adresleriydi bunlar. Bir de sadece rakamlardan oluşan mail adreslerini sildiğimizde elimizde kalan toplam mail adresi sayısı 15 milyon 700 bin adet civarındaydı.

Şimdi bir daha hesap yapalım. 200 milyon ödemiştik bu mail adreslerine. Bölelim 15 milyon 700 bine. Yaklaşım 12.73 TL çıkıyor sonuç. Yani bir tane adrese 12.73 TL. ödemiş oluyoruz. (Eski TL hesabına göredir.)

Daha şimdiden surat ekşiten bir hal almaya başladı değil mi? Dahası geliyor bir kaç gün içinde. Elde kalan 15 milyon 700 bin mail adresini verify ederek halen çalışıp çalışmadıklarını sorgulamaya başladık. Bakalım kıyım ne kadar olacak…

Gönderilen ve alınan her 100 e-postanın en fazla 20′si iş ile ilgili iletilerden oluşmakta. Geri kalan 80 tanesi ise genellikle Powerpoint dosyaları ve komik resimler gibi başlıklarla bezenmiş iletiler.

Hele en komedi olanları da şunlar.

DTP’li Leyla Zana, LC Waikiki’yi satın almış. Onların ürünlerini almayın.
Ottiribityum diye bir maden varmış. Sadece Türkiye’de varmış ama kahpe düşman ülkeler bizim çıkartmamıza izin vermiyorlarmış, hede hödö…
Hitler’in cesedinde bırt varmış.
Boğaz köprüsünün dibinde zırt varmış.

Her tür mailin başında, kıçında, bir yerinde şu ibareler muhakkak bulunmakta. “Arkadaşlarına İlet”, “Herkese Yolla”, “Allah rızası için tüm listene forward et” (Dilenci modu), “10 kişiye yollarsan hayatın değişecek” (Şarlatan modu).

Hadi bu mesajları yollayanların temel özellikleri belli. Hepsi de fütursuzca herkesin tüm listelerine yolladıkları mesajların 10-15 iletim sonrası kendilerine de geleceklerini ve tüm iletilen e-posta hesaplarının “kabak gibi” ortada olduğu e-mail avcısı tanıtım dehaları. Deha konusunda ciddiyim. Klasik bir sosyal mühendislik durumu bu yaptıkları. Gaza getir, herkes birbirine yollasın mailleri, sana düşenlerle listeni genişlet, o listeyi de ücretli olarak sat.

Sadece geçen hafta deneme amaçlı olarak gönderdiğimiz rastgele bir powerpoint içerikli mesajın bize 5 gün sonra döndüğünde 3000′e yakın e-posta adresi ile geldiğini görmemiz bunun ispatı. Peki bu konuda trajikomik olan ne?

Bu mail adreslerinin sahiplerine baktığınızda her meslek kolundan, her yaş grubundan, her zeka katsayısından insanın olduğunu görüyoruz. Yahu bir insan hiç mi araştırmaz kendisine her söylenenin gerçek olup olmadığını? Size yolda birisi “dünya yıkılacak” dediğinde yolda koşa koşa “KAÇIN! DÜNYA YOK OLUYOR!” diye histerik triplere mi giriyorsunuz? Yok girmiyorsanız bu sanal ortamdaki histeri kriziniz nedir?

Yok öyle şeyler inanın. Ne Leyla Zana gitti LC Waikiki’yi aldı, ne de ülkemizde boğaz köprüsünün dibinde Zırtinyum diye bir madde var. Bunu her önünüze gelen yere yazmakla da bunlar gerçek olmuyor. Siz zilyon tane mail adresini salya sümük mesajlar vasıtasıyla kaptırırken hiç bakmadığınız bilgi kaynaklarında işin gerçekleri duruyor. Google’a girip konuyu araştırmak o kadar da zor değil.

Sadece şunu düşünün. 10 tane güzel duvarkağıdı resmi bulun. Bunu bir e-posta mesajına ekleyin. 100 adet e-mail adresini iletilecekler alanına ekleyin. Tıklayın ve gönderin. Toplamda en iyi ihtimal 15 dakikanızı alır.

Şimdi bir adım ileri gidelim. Açın powerpoint yazılımını, en az 10 slayttan oluşan bir mesaj hazırlayın. Sonra da bu mesajı gönderme işlemini yapın. Bu sefer süre 1 saate çıkar.

Peki bu mesajları hazırlayan adamlar manyak mı? Bir Yahoo veya Google mail grubuna üye olun. Günde en az size 10 adet bu şekilde mesaj gelir. Bu mesajda reklam verme ihtimali yoksa, gönderilen her mesaj için bu adamlara bir para ödenmiyorsa iki ihtimal var bir insanın bu işe hayatını koyması için. İlk ihtimal bitmiş bir psikoloji ile hastalık derecesinde saplantı ile bu tür mesajlar hazırlamak. (Bu ihtimalde bu mesajı yollayan arkadaş herhangi bir işte çalışamaz, çalışsa bile o işten verim alınamaz.) İkinci ihtimal ise bu mesajlardan dolaylı yollardan da olsa para kazanılması şartı. (Unutmayın kimse delicesine hümanist değil. Beleş suyu bile artık ender bulunan hayratlarda içebiliyorsunuz memlekette.)

Güzel grubum, cici maillerim, boş beleş gönderim listem tadında olgulara ne kadar ön verirseniz size o kadar fazla “3 günde 5 santim”, “Oturduğun yerden para kazan”, “Tıkla kız soyunsun” tadında başlıklarla gereksiz e-posta gelecektir. Neden mi? E-mail adresiniz sözüm ona “E-Mail Listeleri” içerisinde satılmıştır. Ne güzel değil mi? Bir mail adresini daha or..pu ettik. Sıradaki gelsin.

Size bir mail geldiyse “allah rızası için” biraz araştırın. O mesajda ismi geçen “Hamdullah Zırtoğlu” Bilkent’te profesör değil. Aynı mesajda adı geçen “Bırtiyum” diye bir maden yok dünyada. Hatta Leyla Zana’nın LC Waikiki için tüm harcaması sadece dükkanından aldığı t-shirt ile sınırlı.

Geçtiğimiz günlerde yaşadığımız bir örnek muhteşemdi. 3500 civarı üyesi olan Rock Antalya Facebook sayfasında Rock ve Metal Müzik ile ilgili haberler yayınlanmakta. Tabii insanlarda bu haberlere yorumlar ekleyebilmekte.

Bu yorumlar genellikle konuyla alakalı olur doğal olarak. Fakat bu örnekte mesaj ekleyen arkadaşımız Antalya’da bir mekanın reklamını öyle alakasız şekilde koymuş ki, tribal enfeksiyon bölümünün ilk haberi olmayı haketti.

Konu, Manga grubunun MTV’den aldığı ödül iken “bu gece bizim mekanda şu bu çıkıyor” demek kolay ancak sonuçları resimde görüyorsunuz. Biz ufak bir cevap vermiştik ama çok fena cevaplar da gelmiş.

Unutmayın, reklamın iyisi kötüsü yoktur ama spam her zaman sizin zararınızadır.